Η συζήτηση για ενεργοποίηση ενός νέου πακέτου στήριξης «τύπου Μέτρου 23» για τα έτη 2025 και 2026 εντείνεται, καθώς το ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) δίνει τη δυνατότητα παροχής έκτακτης οικονομικής ενίσχυσης σε παραγωγούς που υφίστανται σοβαρές απώλειες παραγωγής. Για την Ελλάδα, το ανώτατο ποσό ενίσχυσης μπορεί να φτάσει συνολικά τα 146,9 εκατ. ευρώ, εφόσον πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις και εγκριθεί ο σχετικός φάκελος από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Το ευρωπαϊκό πλαίσιο στήριξης και ο στόχος του μέτρου

Το Μέτρο 23 εντάσσεται στα εργαλεία διαχείρισης κρίσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα οποία έχουν σχεδιαστεί για να στηρίζουν τον πρωτογενή τομέα όταν προκύπτουν σοβαρές διαταραχές στην παραγωγή. Τα εργαλεία αυτά ενεργοποιούνται κυρίως σε περιπτώσεις:

1. ακραίων καιρικών φαινομένων,
2. επιδημιών φυτών ή ζώων,
3. σοβαρών διαταραχών της αγοράς,
4. επιπτώσεων από την κλιματική αλλαγή.

Η φιλοσοφία της ΕΕ είναι ότι οι ενισχύσεις αυτές λειτουργούν ως «δίχτυ ασφαλείας» για τη διατήρηση της αγροτικής παραγωγής και της επισιτιστικής ασφάλειας, χωρίς όμως να αντικαθιστούν τα εθνικά συστήματα ασφάλισης ή τις ιδιωτικές καλύψεις κινδύνου.

Τα διαθέσιμα κονδύλια και η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση

Σύμφωνα με τα προβλεπόμενα όρια χρηματοδότησης της ΕΕ, κάθε κράτος-μέλος έχει ανώτατο ποσό ενίσχυσης που μπορεί να αξιοποιήσει. Για την Ελλάδα προβλέπεται:

• 73.458.409 ευρώ για το 2025
• 73.458.409 ευρώ για το 2026

Η χρηματοδότηση προέρχεται κυρίως από ευρωπαϊκούς πόρους της ΚΑΠ, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις τα κράτη-μέλη μπορούν να προσθέσουν και εθνική συμμετοχή για να αυξήσουν το συνολικό ύψος των ενισχύσεων.

Η διαδικασία έγκρισης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Η ενεργοποίηση του μέτρου δεν γίνεται αυτόματα. Απαιτείται μια συγκεκριμένη διαδικασία, η οποία περιλαμβάνει:

Καταγραφή και επίσημη αναγνώριση των ζημιών από τις αρμόδιες εθνικές αρχές.

Σύνταξη εθνικού φακέλου, στον οποίο τεκμηριώνεται ότι οι απώλειες παραγωγής ξεπερνούν το 30%.

Περιγραφή των προϊόντων, των περιοχών και των παραγωγών που θα ενταχθούν στο μέτρο.

Καθορισμό αντικειμενικών και διαφανών κριτηρίων ενίσχυσης.

Υποβολή του φακέλου στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για αξιολόγηση και τελική έγκριση.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει αν τηρούνται οι κανόνες ανταγωνισμού και αν η ενίσχυση κατευθύνεται σε παραγωγούς που έχουν πραγματικά υποστεί ζημιές.

Οι καλλιέργειες που εμφανίζουν προτεραιότητα

Με βάση τις έως τώρα πληροφορίες, προτεραιότητα φαίνεται να δίνεται σε καλλιέργειες μεγάλης κλίμακας και υψηλής οικονομικής σημασίας για την ελληνική γεωργία, όπως:

Βαμβάκι

Καλαμπόκι

Βιομηχανική τομάτα

Οι συγκεκριμένοι τομείς διαθέτουν οργανωμένες δομές παραγωγής και εμπορίας, γεγονός που διευκολύνει τη συλλογή στοιχείων και την τεκμηρίωση των απωλειών. Παράλληλα, εξετάζεται το ενδεχόμενο ένταξης και άλλων προϊόντων, όπως το ελαιόλαδο, εφόσον αποδειχθεί σημαντική μείωση παραγωγής.

Πώς υπολογίζεται η απώλεια παραγωγής

Σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές κατευθυντήριες γραμμές, το όριο του 30% υπολογίζεται συγκρίνοντας την παραγωγή της ζημιογόνου χρονιάς με τη μέση παραγωγή προηγούμενων ετών αναφοράς. Ο υπολογισμός μπορεί να γίνει:

σε επίπεδο αγροτικής εκμετάλλευσης,

σε επίπεδο συγκεκριμένου τομέα παραγωγής,

ή σε επίπεδο γεωγραφικής περιοχής.

Η τεκμηρίωση βασίζεται σε επίσημα στοιχεία παραγωγής, τιμολόγια και στατιστικά δεδομένα.

Τι πρέπει να προσέξουν οι παραγωγοί

Η εμπειρία από προηγούμενες εφαρμογές αντίστοιχων μέτρων δείχνει ότι οι έλεγχοι είναι ιδιαίτερα αυστηροί. Για τον λόγο αυτό, οι παραγωγοί θα πρέπει:

Να διατηρούν πλήρη αρχεία παραγωγής και εμπορίας.

Να καταγράφουν συστηματικά τις αποδόσεις των καλλιεργειών τους.

Να τεκμηριώνουν τις ζημιές με φωτογραφίες και αναφορές συμβάντων.

Να υποβάλλουν σωστά και έγκαιρα τις δηλώσεις ΕΑΕ.

Η σημασία του μέτρου για την ελληνική γεωργία

Η πιθανή εφαρμογή ενός νέου Μέτρου 23 θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και των ακραίων καιρικών φαινομένων αυξάνονται τα τελευταία χρόνια. Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει μέσω τέτοιων εργαλείων να διατηρήσει τη βιωσιμότητα της αγροτικής παραγωγής και να στηρίξει το εισόδημα των παραγωγών, διασφαλίζοντας παράλληλα τη σταθερότητα της αγροδιατροφικής αλυσίδας.