Μπορεί στην Ελλάδα ακόμα να μην λέει να κοπάσει ο σάλος που προκάλεσε η αποκάλυψη των σκανδάλων στον ΟΠΕΚΕΠΕ, αλλά στη γείτονα χώρα Ιταλία, μια νέα απάτη με παράνομες αγροτικές επιδοτήσεις ύψους 1,4 εκατ. ευρώ που εντόπισε η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO) επαναφέρει με ένταση στο προσκήνιο το φαινόμενο της λεγόμενης «agromafia» — ενός πλέγματος παράνομων πρακτικών που λυμαίνεται τα ευρωπαϊκά αγροτικά κονδύλια, ιδίως στη Νότια Ιταλία.

Η υπόθεση δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό, αλλά μέρος μιας ευρύτερης εικόνας συστηματικής εκμετάλλευσης της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) από κυκλώματα που συνδυάζουν εικονικές δηλώσεις, παραποίηση στοιχείων και καταστρατήγηση ελέγχων.

Σύμφωνα με την EPPO, η πρόσφατη απάτη αφορά καταχρηστική είσπραξη ενισχύσεων, με παραπλανητικές δηλώσεις και ψευδή δικαιολογητικά, επιβεβαιώνοντας ότι τα κενά εποπτείας εξακολουθούν να προσφέρουν πρόσφορο έδαφος για οργανωμένη δράση.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με την έρευνα, μεταξύ 2018 και 2022 η εγκληματική ομάδα, που δραστηριοποιούνταν σε διάφορες επαρχίες της Σικελίας, ίδρυσε εικονικές εταιρείες προκειμένου να αποκτήσει δολίως δικαιώματα πληρωμών της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής από το Εθνικό Απόθεμα, αξίας άνω των 360.000 ευρώ, παραπλανώντας τον ιταλικό Οργανισμό Πληρωμών Γεωργίας (AGEA), αρμόδιο για τη διαχείριση και καταβολή των αγροτικών ενισχύσεων.

Οι ύποπτοι φέρονται να δήλωναν ψευδώς ότι κατείχαν ή νέμονταν γεωργικές εκτάσεις που δεν τους ανήκαν, καθώς και ότι απέκτησαν αγροτεμάχια μέσω χρησικτησίας χωρίς να ισχύει κάτι τέτοιο. Τα παράνομα κέρδη μεταφέρονταν στη συνέχεια σε άλλες εταιρείες για να αποκρυφθεί η παράνομη προέλευσή τους ή επανεπενδύονταν, μεταξύ άλλων με συμμετοχή σε δημόσιους πλειστηριασμούς για αγορά γης.

Στη Σικελία και τη Μεσίνα έχει εντοπιστεί πληθώρα περιπτώσεων παράνομων αγροτικών επιδοτήσεων

Το φαινόμενο δεν είναι νέο. Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία έχει εντοπίσει επανειλημμένα περιπτώσεις κτηνοτρόφων στη Σικελία που έλαβαν παράνομα επιδοτήσεις, με πιο πρόσφατη επιχείρηση τον Ιανουάριο του 2026.

Στις 12 Ιανουαρίου 2026, η EPPO στο Παλέρμο διέταξε τη δέσμευση περιουσιακών στοιχείων τεσσάρων κτηνοτρόφων, οι οποίοι φέρονται να απέσπασαν πάνω από 450.000 ευρώ από τον ιταλικό οργανισμό πληρωμών AGEA. Οι ύποπτοι δήλωναν εικονικές δραστηριότητες βόσκησης σε εκτάσεις που δεν τους ανήκαν, αξιοποιώντας αδυναμίες στη διασταύρωση στοιχείων.

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει το στοιχείο της παράκαμψης των κτηνιατρικών ελέγχων. Οι εμπλεκόμενοι απέφευγαν να ενεργοποιήσουν τον υποχρεωτικό «κώδικα βόσκησης» (grazing code), ο οποίος απαιτείται για τη μετακίνηση ζώων σε ξένα αγροτεμάχια. Με τον τρόπο αυτό παρακάμπτονταν οι έλεγχοι υγείας και ιχνηλασιμότητας των ζώων, παραβιάζοντας βασικούς όρους της ΚΑΠ για τη δημόσια υγεία και την ασφάλεια τροφίμων.

Σε άλλη υπόθεση στο Παλέρμο, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία δέσμευσε πάνω από 7 εκατ. ευρώ για απάτη που σχετιζόταν με την κατασκευή κτηνοτροφικού συγκροτήματος με σφαγείο. Οι κατηγορούμενοι φέρονται να εξέδιδαν υπερτιμολογημένα τιμολόγια που ξεπερνούσαν τα 12 εκατ. ευρώ, προκειμένου να εισπράξουν αυξημένες ενισχύσεις από το Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης της Σικελίας. Το μοντέλο αυτό — διογκωμένα έργα, τεχνητή αύξηση κόστους και απορρόφηση επιδοτήσεων — αποτελεί διαχρονικό μηχανισμό δράσης της agromafia.

Ήδη από το 2023, η EPPO είχε εξαρθρώσει κύκλωμα στην επαρχία της Μεσσίνα, όπου κτηνοτρόφος δήλωνε εικονικά εκτάσεις εντός του Parco dei Nebrodi, χρησιμοποιώντας πλαστά μισθωτήρια για να λάβει περίπου 600.000 ευρώ σε επιδοτήσεις. Η υπόθεση ανέδειξε τη διείσδυση εγκληματικών πρακτικών ακόμη και σε προστατευόμενες περιοχές, με σοβαρές περιβαλλοντικές και θεσμικές προεκτάσεις.

Γιατί όλοι μιλούν για “agromafia”

Το φαινόμενο της agromafia δεν περιορίζεται σε απλές περιπτώσεις ψευδών δηλώσεων. Πρόκειται για ένα σύνθετο σύστημα που συνδέεται με οργανωμένα δίκτυα, εκφοβισμό τοπικών παραγωγών, χειραγώγηση δημόσιων διαγωνισμών και νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Η εκμετάλλευση των ευρωπαϊκών πόρων, ιδίως εκείνων που προορίζονται για τη στήριξη της υπαίθρου και των μικρών παραγωγών, υπονομεύει τόσο την αξιοπιστία της ΚΑΠ όσο και την κοινωνική συνοχή στις αγροτικές περιοχές.

Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, που έχει αναλάβει κεντρικό ρόλο στην προστασία των οικονομικών συμφερόντων της ΕΕ, εντείνει τους διασυνοριακούς ελέγχους και τη συνεργασία με εθνικές αρχές. Ωστόσο, η έκταση των υποθέσεων δείχνει ότι η μάχη απέναντι στην agromafia απαιτεί όχι μόνο κατασταλτικά μέτρα, αλλά και βαθύτερες διαρθρωτικές αλλαγές στους μηχανισμούς ελέγχου, ψηφιακή διασταύρωση δεδομένων σε πραγματικό χρόνο και αυστηρότερη επιτήρηση των δηλώσεων γης και ζωικού κεφαλαίου.

Η νέα υπόθεση των 1,4 εκατ. ευρώ λειτουργεί ως ακόμη μία υπενθύμιση ότι η διαχείριση των αγροτικών ενισχύσεων δεν αποτελεί απλώς τεχνικό ζήτημα δημοσιονομικής εποπτείας, αλλά κρίσιμο πεδίο σύγκρουσης μεταξύ θεσμικής διαφάνειας και οργανωμένης εκμετάλλευσης. Και όσο τα ευρωπαϊκά κονδύλια παραμένουν ζωτικής σημασίας για τις τοπικές οικονομίες, τόσο η agromafia θα επιχειρεί να διεισδύει εκεί όπου οι έλεγχοι χαλαρώνουν.