Σε ριζική αναθεώρηση του πλαισίου για τα φυτοπροστατευτικά προϊόντα προχωρά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, προτείνοντας μια τολμηρή δέσμη μέτρων που αλλάζει τα δεδομένα δεκαετιών.

Η πρόταση, η οποία στοχεύει στη μείωση της γραφειοκρατίας και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, φέρνει την κατάργηση της υποχρεωτικής περιοδικής ανανέωσης για την πλειονότητα των αδειών κυκλοφορίας, προκαλώντας όμως σφοδρές αντιδράσεις από περιβαλλοντικές οργανώσεις.

Τι προτείνει η Κομισιόν

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προβεί σε διάφορες ενέργειες και προτάσεις το 2025:
Εντατικοποίηση ελέγχων: Η ΕΕ εντείνει τους ελέγχους στα εισαγόμενα προϊόντα διατροφής για να ανιχνεύσει επικίνδυνα φυτοφάρμακα που απαγορεύονται εντός της Ένωσης.
Αναθεώρηση νομοθεσίας: Η Επιτροπή δρομολογεί εκτίμηση επιπτώσεων με στόχο την ευθυγράμμιση των προτύπων παραγωγής της ΕΕ για τα πιο επικίνδυνα φυτοφάρμακα με αυτά των εισαγόμενων προϊόντων.
Έγκριση Γλυφοσάτης: Παρά τις αντιδράσεις, η Επιτροπή προώθησε την ανανέωση της έγκρισης της αμφιλεγόμενης δραστικής ουσίας γλυφοσάτη για άλλα δέκα χρόνια (μέχρι το 2033).
Απόσυρση πρότασης μείωσης: Η Επιτροπή απέσυρε την πρότασή της για τη θέσπιση νομικά δεσμευτικών στόχων για τον περιορισμό της χρήσης και του κινδύνου των χημικών φυτοφαρμάκων στην ΕΕ

Γιατί η γλυφοσάτη στα φυτοφάρμακα έχει προκαλέσει… πόλεμο στην ΕΕ

Η κατάσταση με τη γλυφοσάτη (glyphosate), τη δραστική ουσία γνωστών φυτοφαρμάκων, παραμένει ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα ζητήματα στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2025.
Τρέχουσα Νομική Κατάσταση
10ετής Ανανέωση: Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανανέωσε την έγκριση της γλυφοσάτης για 10 ακόμη έτη, με ισχύ έως τις 15 Δεκεμβρίου 2033.
Λήψη Απόφασης: Η απόφαση ελήφθη από την Κομισιόν στα τέλη του 2023, καθώς τα κράτη-μέλη δεν κατάφεραν να καταλήξουν σε ειδική πλειοψηφία υπέρ ή κατά της ανανέωσης σε δύο διαδοχικές ψηφοφορίες.
Νέοι Περιορισμοί: Η ανανέωση συνοδεύεται από νέους όρους, όπως η απαγόρευση της χρήσης πριν από τη συγκομιδή για σκοπούς ξήρανσης (desiccation) και η επιβολή μέτρων για την προστασία μη στοχευόμενων οργανισμών.

Δικαστικές και Επιστημονικές Εξελίξεις το 2025

Προσφυγή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο: Μια συμμαχία μη κυβερνητικών οργανώσεων (όπως η PAN Europe και η ClientEarth) έχει προσφύγει στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ), ζητώντας την ακύρωση της 10ετούς ανανέωσης. Υποστηρίζουν ότι η απόφαση παραβιάζει την ευρωπαϊκή νομοθεσία για τα φυτοφάρμακα, η οποία δίνει προτεραιότητα στην υγεία έναντι των οικονομικών συμφερόντων.
Νέες Μελέτες: Τον Δεκέμβριο του 2025, οι ευρωπαϊκές αρχές (EFSA και ECHA) συναντήθηκαν με εκπροσώπους του Ινστιτούτου Ramazzini για να συζητήσουν τα ευρήματα της Παγκόσμιας Μελέτης για τη Γλυφοσάτη (2025), η οποία εξετάζει πιθανές καρκινογόνες επιδράσεις ακόμη και σε δόσεις που θεωρούνται ασφαλείς.

Τι ισχύει για τα Κράτη-Μέλη

Παρά την έγκριση σε επίπεδο ΕΕ, τα κράτη-μέλη διατηρούν το δικαίωμα να:
Περιορίζουν ή να απαγορεύουν τη χρήση σκευασμάτων που περιέχουν γλυφοσάτη στην επικράτειά τους, εάν το κρίνουν απαραίτητο για την προστασία της βιοποικιλότητας ή της δημόσιας υγείας.
Αδειοδοτούν τα συγκεκριμένα εμπορικά προϊόντα σε εθνικό επίπεδο, αφού αξιολογήσουν την ασφάλειά τους για τις τοπικές συνθήκες.

Η Μεγάλη Αλλαγή: Άδειες χωρίς ημερομηνία λήξης

Μέχρι σήμερα, όλες οι άδειες φυτοφαρμάκων είχαν προκαθορισμένη ημερομηνία λήξης και έπρεπε να περνούν από επαναξιολόγηση. Με το νέο μοντέλο που προτείνουν οι Βρυξέλλες:

Καταργείται η υποχρεωτική περιοδική ανανέωση για τα περισσότερα σκευάσματα: Οι εγκρίσεις θα επανεξετάζονται μόνο όταν προκύπτουν νέα, τεκμηριωμένα επιστημονικά δεδομένα.
Εξαίρεση: Από τη ρύθμιση εξαιρούνται οι πιο επικίνδυνες ουσίες, για τις οποίες θα συνεχίσουν να ισχύουν αυστηρότερα χρονοδιαγράμματα.
Στόχος είναι η μείωση του διοικητικού φόρτου, με την Κομισιόν να εκτιμά εξοικονόμηση 1 δισ. ευρώ (428 εκατ. για τις επιχειρήσεις και 661 εκατ. για τις δημόσιες διοικήσεις).

Drones, Ξίδι και «Fast Track» εγκρίσεις

Το πακέτο μέτρων φέρνει σημαντικές αλλαγές που ενδιαφέρουν άμεσα τον παραγωγό:

Χρήση Drones: Ανοίγει ο δρόμος για ψεκασμούς με drones, με το σκεπτικό ότι η τεχνολογία αυτή μειώνει την έκθεση του αγρότη και του περιβάλλοντος στα φάρμακα.
Χαμηλού Κινδύνου: Απλοποιούνται οι διαδικασίες για σκευάσματα χαμηλού ρίσκου και βασικές ουσίες (π.χ. ξίδι, σκόνη μουστάρδας, μπέικιν πάουντερ).
Αμοιβαία Αναγνώριση: Ενισχύεται η δυνατότητα ένα σκεύασμα που εγκρίθηκε σε ένα κράτος-μέλος να κυκλοφορεί ευκολότερα και στα υπόλοιπα.
Βιοφυτοφάρμακα: Δίνονται κίνητρα για την ευρύτερη αξιοποίησή τους.

Θύελλα Αντιδράσεων: «Οπισθοδρόμηση δεκαετιών»

Η πρόταση δεν έμεινε αναπάντητη από το περιβαλλοντικό κίνημα. Οργανώσεις όπως οι Φίλοι της Γης και το Δίκτυο Δράσης για τα Φυτοφάρμακα (PAN) καταγγέλλουν ότι η κατάργηση των ελέγχων ρισκάρει τη δημόσια υγεία.

Τα επιχειρήματα των οικολόγων:

-Η κατάργηση της ανανέωσης οδηγεί πρακτικά σε «επ’ αόριστον έγκριση» για το 90% των φυτοφαρμάκων.
-Το προηγούμενο σύστημα λειτούργησε αποτελεσματικά, καθώς από το 2011 απαγορεύτηκαν 162 επικίνδυνες ουσίες (καρκινογόνες, τοξικές κ.λπ.) ακριβώς επειδή επανεξετάστηκαν.
-Δυσχεραίνεται ο εντοπισμός νέων κινδύνων που μπορεί να προκύψουν από τη μακροχρόνια χρήση.
Το πακέτο οδεύει πλέον προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, όπου αναμένεται σκληρή πολιτική μάχη.