Στις 12 Ιουνίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε μέτρα για να βοηθήσει τους αγρότες που αντιμετωπίζουν την απότομη αύξηση του κόστους των λιπασμάτων και να υποστηρίξει την επισιτιστική ασφάλεια της Ευρώπης, υλοποιώντας το πρόσφατα ανακοινωθέν Σχέδιο Δράσης για τα Λιπάσματα.

Τους τελευταίους μήνες, οι γεωπολιτικές εντάσεις και οι διαταραχές του εφοδιασμού έχουν αυξήσει τις τιμές των λιπασμάτων σε όλη την Ευρώπη.

Για την αντιμετώπιση αυτής της κατάστασης, η Επιτροπή προτείνει δύο συγκεκριμένα βραχυπρόθεσμα μέτρα. Πρώτον, η Επιτροπή παρέχει οικονομική βοήθεια για να βοηθήσει τους αγρότες που χρειάζονται να αγοράσουν λιπάσματα για να εγγυηθούν τις επόμενες καλλιέργειές τους. Τις επόμενες εβδομάδες, η Επιτροπή στοχεύει να κινητοποιήσει συνολικά 540 εκατομμύρια ευρώ. Νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, η Επιτροπή πρότεινε την ενίσχυση του γεωργικού αποθεματικού με επιπλέον 300 εκατομμύρια ευρώ από τον προϋπολογισμό της ΕΕ για το 2026, επιπλέον των υπόλοιπων κονδυλίων. Τα κράτη μέλη θα μπορούν να το συμπληρώσουν έως και κατά 200% των εθνικών κονδυλίων, ανεβάζοντας τη συνολική διαθέσιμη οικονομική στήριξη σε ένα δυνητικό σύνολο 1,5 δισεκατομμυρίων ευρώ.

Δεύτερον, η Επιτροπή προτείνει στοχευμένες προσαρμογές στην Κοινή Γεωργική Πολιτική (ΚΓΠ), οι οποίες θα επιτρέπουν στα κράτη μέλη να παρέχουν στους αγρότες ταχύτερη και πιο ευέλικτη στήριξη για την πρόσβαση σε λιπάσματα. Τα μέτρα αυτά περιλαμβάνουν:

ένα νέο σχέδιο ρευστότητας στο πλαίσιο της αγροτικής ανάπτυξης για την υποστήριξη της κρίσης,
η δυνατότητα των κρατών μελών να καταβάλλουν νωρίτερα τις άμεσες πληρωμές στους αγρότες ,
και τη δυνατότητα των κρατών μελών να προσαρμόσουν τον προϋπολογισμό τους για τις άμεσες πληρωμές για το ημερολογιακό έτος 2027.

Το νέο καθεστώς ρευστότητας μπορεί να συγχρηματοδοτηθεί έως και 65% από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) και να συμπεριλάβει αχρησιμοποίητα κεφάλαια που διαφορετικά θα μπορούσαν να χαθούν. Τα κράτη μέλη μπορούν να προσθέσουν εθνική χρηματοδότηση έως και 200%. Για να διασφαλιστεί η ταχεία υλοποίηση και να ελαχιστοποιηθούν τα διοικητικά βάρη, η στήριξη μπορεί να καταβληθεί ως σταθερό ποσό ανά εκτάριο και να υλοποιηθεί μέσω των Στρατηγικών Σχεδίων της ΚΓΠ .

Όσον αφορά τις προκαταβολές άμεσων πληρωμών προς τους αγρότες, τα κράτη μέλη θα έχουν τη δυνατότητα να τους παράσχουν πριν από τις 16 Οκτωβρίου αυξημένο ποσοστό προκαταβολών, βοηθώντας τους να βελτιώσουν τη ταμειακή τους ροή.

Τέλος, η πρόταση θα δώσει στα κράτη μέλη περαιτέρω ευελιξία στην αντιμετώπιση των επιπτώσεων των υψηλών τιμών των λιπασμάτων, προσαρμόζοντας τις κατανομές τους για άμεσες ενισχύσεις για το ημερολογιακό έτος 2027.

Επόμενα βήματα

Οι προτεινόμενες από την Επιτροπή στοχευμένες νομοθετικές τροποποιήσεις της ΚΓΠ θα αποσταλούν τώρα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο για έγκριση.

Η πρόταση για το γεωργικό αποθεματικό με συνολική οικονομική ανακούφιση ύψους 540 εκατομμυρίων ευρώ θα υποβληθεί προς ψηφοφορία στα κράτη μέλη στην Επιτροπή για την Κοινή Οργάνωση των Αγορών , με τα αντίστοιχα εθνικά κονδύλια να καθορίζονται στην πρόταση. Εάν συμφωνήσουν τα κράτη μέλη, η τελική έγκριση έχει προγραμματιστεί έως τα τέλη Ιουλίου 2026.

Η Επιτροπή θα συνεχίσει να υλοποιεί το Σχέδιο Δράσης για τα Λιπάσματα, με στόχο τη μείωση της έκθεσης των αγροτών σε μελλοντικές κρίσεις και, μέσω αυτών των δράσεων, την ενίσχυση της επισιτιστικής ασφάλειας, της στρατηγικής αυτονομίας και της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ.

Τα λιπάσματα είναι απαραίτητα για την αγροτική παραγωγή και αντιπροσωπεύουν σημαντικό μερίδιο του κόστους των αγροτών. Τους τελευταίους μήνες, οι γεωπολιτικοί κλυδωνισμοί και οι διαταραχές του εφοδιασμού έχουν οδηγήσει τις τιμές των λιπασμάτων στα ύψη, ασκώντας αυξανόμενη πίεση στους αγρότες σε όλη την Ευρώπη. Ως αποτέλεσμα, το αυξανόμενο κόστος μπορεί να αναγκάσει τους αγρότες να χρησιμοποιούν λιγότερα λιπάσματα, διακινδυνεύοντας χαμηλότερη ποιότητα και αποδόσεις. Εάν οι αγρότες δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να αγοράσουν τα λιπάσματα που χρειάζονται, αυτό μπορεί να επηρεάσει τις συγκομιδές, τα γεωργικά εισοδήματα, την ευρύτερη προσφορά τροφίμων και, τελικά, και τις τιμές των τροφίμων.

Στις 19 Μαΐου 2026, η Επιτροπή παρουσίασε το Σχέδιο Δράσης για τα Λιπάσματα, με στόχο τη στήριξη των αγροτών που αντιμετωπίζουν το αυξανόμενο κόστος και τη σπανιότητα των λιπασμάτων, την ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής και τη μείωση της εξάρτησης της Ευρώπης από τις εισαγωγές. Το Σχέδιο συνδυάζει άμεσα μέτρα στήριξης που αποσκοπούν στην υποστήριξη της οικονομικής προσιτότητας και της ασφάλειας του εφοδιασμού, με μακροπρόθεσμη δράση για την ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής λιπασμάτων, τη βελτίωση της ανθεκτικότητας του εφοδιασμού και την επιτάχυνση της μετάβασης σε βιολογικά, χαμηλών εκπομπών άνθρακα και κυκλικά λιπάσματα.