Το επιτυχημένο παράδειγμα της Κρήτης δείχνει ότι η άρδευση ακριβείας μπορεί να εξοικονομήσει νερό, να αυξήσει την παραγωγή και να αναβαθμίσει την ποιότητα του ελαιολάδου

Το παρόν βασίζεται σε άρθρο του Δρ. Νεκτάριου Κουργιαλά, Ερευνητή, υπεύθυνου του Εργαστηρίου Υδατικών Πόρων – Αρδεύσεων & Περιβαλλοντικής Γεωπληροφορικής του Ινστιτούτου Ελιάς, Υποτροπικών Φυτών και Αμπέλου του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ και αρχισυντάκτη (Editor-in-Chief) του διεθνούς επιστημονικού περιοδικού Water Supply (IWA), το οποίο δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Ελιά & Ελαιόλαδο, τεύχος 109.

Η αποτελεσματική διαχείριση του νερού αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της σύγχρονης ελαιοκαλλιέργειας. Η κλιματική αλλαγή, οι συχνότερες περίοδοι ξηρασίας και η ανάγκη εξοικονόμησης υδατικών πόρων καθιστούν αναγκαία την υιοθέτηση νέων τεχνολογιών που βοηθούν τους παραγωγούς να αρδεύουν με μεγαλύτερη ακρίβεια.

Στην Κρήτη, ο ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ έχει αναπτύξει ένα ολοκληρωμένο σύστημα συμβουλευτικής άρδευσης, το οποίο αξιοποιεί ψηφιακές τεχνολογίες, γεωχωρικά δεδομένα και αισθητήρες πεδίου, με στόχο τη βελτιστοποίηση της άρδευσης και τη μείωση της σπατάλης νερού.

Τρία επίπεδα συμβουλευτικής άρδευσης

Το προτεινόμενο σύστημα βασίζεται σε τρεις συμπληρωματικές υπηρεσίες που καλύπτουν διαφορετικές ανάγκες των παραγωγών.

Η πρώτη αφορά τα εβδομαδιαία αρδευτικά δελτία που εκδίδει ο ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ σε συνεργασία με την Περιφέρεια Κρήτης. Τα δελτία ενημερώνουν τους παραγωγούς για τις πραγματικές ανάγκες άρδευσης των καλλιεργειών, λαμβάνοντας υπόψη τις καιρικές συνθήκες, τον τύπο του εδάφους, την ηλικία των δέντρων και το στάδιο ανάπτυξής τους.

Το δεύτερο επίπεδο αφορά τη διαδικτυακή πλατφόρμα DEFICIT, μέσω της οποίας ο παραγωγός μπορεί να γνωρίζει τις ανάγκες άρδευσης κάθε αγροτεμαχίου, τη μηχανική σύσταση του εδάφους, τη μορφολογία του εδάφους και στρατηγικές προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή, χωρίς να απαιτείται εξοπλισμός στο χωράφι.

Το τρίτο επίπεδο αποτελεί την πλέον εξελιγμένη μορφή ευφυούς άρδευσης και βασίζεται σε τεχνολογία Internet of Things (IoT). Αισθητήρες που τοποθετούνται στο χωράφι μετρούν συνεχώς την υγρασία, τη θερμοκρασία και άλλες κρίσιμες παραμέτρους, αποστέλλοντας δεδομένα σε πραγματικό χρόνο. Όταν απαιτείται άρδευση, ο παραγωγός ενημερώνεται άμεσα μέσω κινητού τηλεφώνου ή ηλεκτρονικού υπολογιστή.

Το παράδειγμα της Κρήτης

Η αποτελεσματικότητα του συστήματος αξιολογήθηκε σε ελαιώνα της Ανατολικής Κρήτης, όπου συγκρίθηκαν δύο παρόμοια αγροτεμάχια.

Στο πρώτο εφαρμόστηκε το έξυπνο σύστημα άρδευσης IoT, ενώ στο δεύτερο ο παραγωγός συνέχισε να αρδεύει με την εμπειρική μέθοδο που χρησιμοποιούσε μέχρι τότε.

Τα αποτελέσματα ήταν ιδιαίτερα ενθαρρυντικά.

Η παρακολούθηση της εδαφικής υγρασίας επέτρεψε στο αγροτεμάχιο όπου εφαρμόστηκε η άρδευση ακριβείας να διατηρεί σταθερά τα επιθυμητά επίπεδα υγρασίας σε όλη τη διάρκεια της καλλιεργητικής περιόδου. Αντίθετα, στο αγροτεμάχιο της συμβατικής διαχείρισης παρατηρήθηκαν μεγάλα χρονικά διαστήματα υδατικού στρες, ιδιαίτερα κατά τους κρίσιμους θερινούς μήνες.

Περισσότερη παραγωγή και καλύτερο ελαιόλαδο

Η εφαρμογή της άρδευσης ακριβείας δεν οδήγησε μόνο σε καλύτερη διαχείριση του νερού, αλλά και σε σημαντική αύξηση της παραγωγής.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της μελέτης, η παραγωγή ελαιοκάρπου στο αγροτεμάχιο όπου εφαρμόστηκε το έξυπνο σύστημα ήταν περίπου 58% υψηλότερη σε σχέση με το αγροτεμάχιο ελέγχου. Παράλληλα, καταγράφηκε σημαντική βελτίωση στην αποδοτικότητα χρήσης του νερού.

Εξίσου σημαντική ήταν και η επίδραση στην ποιότητα του παραγόμενου ελαιολάδου.

Το ελαιόλαδο από το αγροτεμάχιο της άρδευσης ακριβείας παρουσίασε υψηλότερη περιεκτικότητα σε πολυφαινόλες και χαμηλότερη οξύτητα, δύο βασικούς δείκτες που συνδέονται με την ποιότητα και τη διατροφική αξία του προϊόντος.

Η ψηφιακή γεωργία αλλάζει την ελαιοκαλλιέργεια

Η εμπειρία από την εφαρμογή του συστήματος στην Κρήτη δείχνει ότι οι τεχνολογίες ευφυούς γεωργίας μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στη βιώσιμη διαχείριση των υδάτινων πόρων και στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής ελαιοκαλλιέργειας.

Ο συνδυασμός αισθητήρων, ψηφιακών εργαλείων και επιστημονικής τεκμηρίωσης δίνει πλέον στους παραγωγούς τη δυνατότητα να λαμβάνουν πιο στοχευμένες αποφάσεις, μειώνοντας τις απώλειες νερού και βελτιώνοντας ταυτόχρονα τόσο την ποσότητα όσο και την ποιότητα της παραγωγής.