Ένα σημαντικό επιστημονικό βήμα στην καταπολέμηση της βερτισιλλίωσης της ελιάς φέρνει στο φως το ερευνητικό έργο Soil O-Live, αναδεικνύοντας τον καθοριστικό ρόλο που παίζει η γενετική του ολοβιόντου της ελιάς —δηλαδή η στενή σχέση μεταξύ του φυτού και της μικροβιακής του κοινότητας— στην ανεκτικότητα απέναντι στον μύκητα Verticillium dahliae.

Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα της επιστημονικής μελέτης με τίτλο «Unveiling essential host genes and keystone microorganisms of the olive tree holobiont linked to Verticillium wilt tolerance», που δημοσιεύτηκε στο διεθνώς αναγνωρισμένο περιοδικό Microbiome. Τη μελέτη υπογράφουν οι Antonio J. Fernández-González, Manuel Fernández-López και Jesús Mercado-Blanco από το Τμήμα Μικροβιολογίας Εδάφους και Φυτών του Πειραματικού Σταθμού Zaidín (CSIC), καθώς και οι Alicia Serrano και Francisco Luque από το Τμήμα Πειραματικής Βιολογίας του Πανεπιστημίου της Χαέν.

Οι ερευνητές συνέκριναν τα μικροβιώματα των ριζών ελαιόδεντρων που είναι ευαίσθητα στη βερτισιλλίωση με εκείνα που παρουσιάζουν ανθεκτικότητα στην ασθένεια. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι συγκεκριμένα βακτηριακά και μυκητιακά είδη εμφανίζονται σε μεγαλύτερη αφθονία στα ανθεκτικά φυτά.

Η μελέτη υπογραμμίζει ότι η μικροβιακή κοινότητα που φιλοξενεί ένα ελαιόδεντρο επηρεάζει καθοριστικά χαρακτηριστικά του, όπως η αντοχή στο περιβαλλοντικό στρες και στις ασθένειες. Παράλληλα, επισημαίνει ότι η «αναδιαμόρφωση» του μικροβιώματος αποτελεί μια ιδιαίτερα ελπιδοφόρα στρατηγική για τη φυτοπροστασία, αρκεί να υπάρξει βαθύτερη κατανόηση των αλληλεπιδράσεων μεταξύ των μικροοργανισμών και του φυτού-ξενιστή, αλλά και μεταξύ των ίδιων των μικροβίων.

Στο πλαίσιο αυτό, η ερευνητική ομάδα στόχευσε στον εντοπισμό βασικών γονιδίων του ξενιστή και κρίσιμων μικροοργανισμών που σχετίζονται με την ανεκτικότητα στη βερτισιλλίωση. Ο συνδυασμός της ανάλυσης της σύστασης του μικροβιώματος με τη μελέτη της γονιδιακής έκφρασης του φυτού αποδείχθηκε καθοριστικός για την κατανόηση των πολύπλοκων σχέσεων φυτού–μικροβιώματος.

Τα ευρήματα αυτά ανοίγουν τον δρόμο για νέες στρατηγικές που αξιοποιούν τη «μηχανική» του μικροβιώματος, με στόχο την ενίσχυση της ανθεκτικότητας της ελιάς στη βερτισιλλίωση. Παράλληλα, συμβάλλουν στην απάντηση θεμελιωδών ερωτημάτων σχετικά με το πώς τα γονίδια του φυτού διαμορφώνουν το μικροβίωμα και πώς αυτό, με τη σειρά του, επηρεάζει την αντοχή στις ασθένειες.

Τι είναι η βερτισιλλίωση

Η βερτισιλλίωση της ελιάς είναι σοβαρή μυκητολογική ασθένεια που προκαλείται από τον μύκητα Verticillium dahliae, εισχωρώντας στα αγγεία του ξύλου, οδηγώντας σε μερική ή ολική ξήρανση δέντρων, χλώρωση, φυλλόπτωση και μειωμένη παραγωγή, με τα συμπτώματα να εμφανίζονται ως ξηράνσεις κλαδίσκων (ημιπληγία) ή ακόμα και ξαφνική «αποπληξία».

Ο μύκητας που την προκαλεί ζει στο έδαφος, προσβάλλει τις ρίζες και εξαπλώνεται στα αγγεία, με τις ευαίσθητες ποικιλίες (όπως Τσουνάτη, Καλαμών) να επηρεάζονται περισσότερο.