Η ανάπτυξη φωτοβολταικών πάρκων στις χώρες της Μεσογείου, στο πλαίσιο στροφής της ΕΕ στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, ήταν εκτενής τα τελευταία χρόνια.

Όμως μια ευρωπαϊκή χώρα, που έσπευσε να αξιοποιήσει στο έπακρο την ηλιοφάνειά της βρέθηκε ξαφνικά σε ένα… αδιέξοδο και ένα επενδυτικό παράδοξο, με τους ιδιοκτήτες φωτοβολταικών πάρκων να αναζητούν λύσεις.

Ο λόγος για την Ισπανία, όπου η παραγωγή ηλιακής ενέργειας είναι πλέον τόσο μεγάλη που καταντά… ασύμφορη!

Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει σε σχετικό άρθρο το naftemporiki.gr η Ισπανία, είναι πρωταθλήτρια στην ηλιακή ενέργεια χάρη στην άφθονη ηλιοφάνεια και τις κυβερνητικές πολιτικές που ευνοούν τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Όμως η εκρηκτική αύξηση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας έχει ξεπεράσει τη ζήτηση, πιέζοντας προς τα κάτω τις τιμές και τα κέρδη των παραγωγών.

Ορισμένοι παραγωγοί δυσκολεύονται να πουλήσουν μονάδες, των οποίων οι αποτιμήσεις έχουν καταρρεύσει, με στελέχη της αγοράς να μιλούν για «κορεσμό» της ηλιακής ενέργειας σε αντίθεση με άλλες περιοχές του πλανήτη -βλέπε Κίνα, Ινδία, κράτη του Κόλπου και ευρωπαϊκές χώρες- όπου φωτοβολταϊκά πάρκα συνεχίζουν να κατασκευάζονται με πυρετδώς.

Και τώρα, μπαταρίες

Πολλοί παραγωγοί στρέφονται τώρα στην εγκατάσταση μπαταριών αποθήκευσης ενέργειας, οι οποίες μπορούν να συμπληρώσουν -και ενδεχομένως να σώσουν- τα μη κερδοφόρα ηλιακά έργα.

Η αποτίμηση ενός φωτοβολταϊκού πάρκου αποτιμάτο κατά μέσο όρο σε 916.000 ευρώ ανά (δυνατότητα παραγωγής) μεγαβάτ στις αρχές του 2024, αλλά πλέον η αξία τους έχει πέσει στα 648.000 ευρώ ανά μεγαβάτ.

Η περίοδος 2022-24 ήταν ιδιαίτερα ζωηρή σε συγχωνεύσεις και εξαγορές για τα ισπανικά χαρτοφυλάκια ηλιακής ενέργειας, πλέον όμως οι πωλητές αναγκάζονται να «ξεφορτωθούν» τα πιο «αδύναμα πάρκα για να κλείσουν συμφωνίες.

«Ξεφόρτωμα» ακόμη και με 1 ευρώ

«Είναι διατεθειμένοι να θυσιάσουν μέρος του χαρτοφυλακίου για να προχωρήσει το υπόλοιπο», λένε οι αναλυτές

Ενώ το φθηνό ρεύμα αποτελεί όφελος για τους καταναλωτές, αλλά η κατάσταση είναι δυσοίωνη για τα λεγόμενα έργα «ready-to-build», εκεί δηλαδή όπου η γη, άδειες και πρόσβαση στο δίκτυο έχουν εξασφαλιστεί, αλλά η κατασκευή δεν έχει ξεκινήσει.

Ανώτερο στέλεχος εταιρείας που κατέχει ισπανικά φωτοβολταϊκά πάρκα δήλωσε: «Η αγορά είναι πλημμυρισμένη από έργα έτοιμα για κατασκευή που οι developers θέλουν να πουλήσουν, επειδή πλέον δεν είναι συμφέροντα με βάση τις τρέχουσες συνθήκες».

Ορισμένα έργα προσφέρονταν προς πώληση ακόμη και για μόλις 1 ευρώ, είπε το στέλεχος στους Financial Times, περιγράφοντας την απελπισία των developers να αποφύγουν περαιτέρω δαπάνες και πιθανές κυβερνητικές κυρώσεις για τη μη υλοποίηση συμπεφωνημένων σχεδίων κατασκευής.

Τα λιγότερο ελκυστικά έργα ready-to-build βρίσκονται συχνά μακριά από κόμβους του ηλεκτρικού δικτύου, απαιτώντας επενδύσεις σε ακριβές γραμμές μεταφοράς.

Με την ύφεση στον ηλιακό κλάδο να μαίνεται, υπάρχουν ισπανικές εταιρείες που πωλούν υφιστάμενα πάρκα σε ξένους επενδυτές. Ο ενεργειακός όμιλος Endesa πούλησε ποσοστά 50% σε δύο χαρτοφυλάκια ηλιακής ενέργειας έναντι συνολικού ποσού 1 δισ. ευρώ στη Masdar, την κρατική εταιρεία καθαρής ενέργειας των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.

Η κυβέρνηση Σάντσεθ υποστηρίζει πάντως το εύλογο: Οτι η φθηνή ηλεκτρική ενέργεια είναι κάτι θετικό και ήδη προσελκύει νέες βιομηχανικές επενδύσεις που θα ενισχύσουν την οικονομία.

500 ώρες ασύμφορης παραγωγής
Ωστόσο, οι χαμηλές τιμές είναι επώδυνες για τους παραγωγούς. Και όταν οι τιμές γίνονταθι αρνητικές -όταν δηλαδή η παραγωγή δεν μπορεί να απορροφηθεί όσο μεγάλη και να είναι η ζήτηση- οι παραγωγοί αναγκάζονται είτε να πληρώνουν πελάτες χονδρικής για να απορροφήσουν την πλεονάζουσα ενέργεια είτε να διακόπτουν την παραγωγή.

Φέτος στην Ισπανία υπήρξαν περισσότερες από 500 τέτοιες ώρες, με αρνητικές τιμές στην ενέργεια.

Πολλοί παραγωγοί προστατεύονται πουλώντας ηλεκτρική ενέργεια μέσω μακροχρόνιων συμβολαίων αγοράς ενέργειας (PPAs), τα οποία υπογράφουν σε σταθερές τιμές με εταιρικούς πελάτες για 10-20 χρόνια.

Τον περασμένο μήνα, η Zelestra, ανεξάρτητος παραγωγός ενέργειας, υπέγραψε δύο PPAs με τη Microsoft στην περιοχή της Αραγονίας, όπου ο τεχνολογικός όμιλος σχεδιάζει να κατασκευάσει κέντρα δεδομένων.

Όμως οι αρνητικές τιμές αρχίζουν να βασανίζουν και την αγορά των PPAs, συμπιέζοντας τις τιμές των συμβολαίων.

«Αυτό έχει μειώσει δραματικά τον αριθμό των PPAs που υπογράφονται και σημαίνει ότι η πλειονότητα των ηλιακών έργων δεν είναι πλέον βιώσιμη, εκτός αν αποκτήσουν υβριδικό χαραξκτηρα με μπαταρίες αποθήκευσης που επιτρέπει στους παραγωγούς να αποθηκεύουν ενέργεια όταν οι τιμές πέφτουν κατά τη διάρκεια της ημέρας και να την πωλούν το βράδυ, όταν η ζήτηση και οι τιμές είναι υψηλότερες.

Αποθήκευση και γρήγορα
Η αποθήκευση -που θα έπρεπε να είναι η φυσική θεραπεία για τα προβλήματα της αγοράς- δεν αναπτύσσεται ωστόσο τόσο γρήγορα όσο θα έπρεπε».

Αλλά μετά το πανεθνικό μπλακάουτ στην Ισπανία τον περασμένο Απρίλιο, η κυβέρνηση έλαβε μέτρα τον Νοέμβριο για την άρση ορισμένων ρυθμιστικών εμποδίων για την προσθήκη δυνατότητας αποθήκευσης.

Βασικότερη, η κατάργηση της απαίτησης νέα μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων κατά την εγκατάσταση μπαταριών σε ήδη υφιστάμενο φωτοβολταϊκό πάρκο