Νέες δυνατότητες για τη μείωση των μετασυλλεκτικών απωλειών και τη διατήρηση της ποιότητας των ροδάκινων και των νεκταρινιών εξετάζει το έργο OptiPEACH.

Διεθνείς μελέτες επιβεβαιώνουν τις δυνατότητες της τεχνολογίας 1-MCP, αναδεικνύοντας παράλληλα την ανάγκη προσαρμογής της εφαρμογής ανάλογα με την ποικιλία και τα επιθυμητά οργανοληπτικά χαρακτηριστικά.

Η διατήρηση της ποιότητας των ροδάκινων μετά τη συγκομιδή αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για τους παραγωγούς και τις επιχειρήσεις εμπορίας φρούτων. Η γρήγορη ωρίμανση, η απώλεια της συνεκτικότητας της σάρκας και οι αλλοιώσεις που προκαλούνται κατά την ψυχρή αποθήκευση περιορίζουν τον χρόνο διάθεσης του προϊόντος και αυξάνουν τον κίνδυνο εμπορικών απωλειών. Σε αυτό το πρόβλημα επιχειρεί να δώσει απάντηση το ελληνικό έργο OptiPEACH, το οποίο εφαρμόζεται στην Πέλλα και εξετάζει καινοτόμες τεχνικές μετασυλλεκτικού χειρισμού.

Σύμφωνα με την επίσημη παρουσίαση του έργου στο ευρωπαϊκό δίκτυο EU CAP Network, το πρόγραμμα υλοποιείται στο πλαίσιο των επιχειρησιακών ομάδων και της πολιτικής αγροτικής ανάπτυξης, με συνολικό προϋπολογισμό 145.000 ευρώ. Στους εταίρους περιλαμβάνονται ο Αγροτικός Συνεταιρισμός Καλυβίων και ο Ειδικός Λογαριασμός Κονδυλίων Έρευνας του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής, ενώ συντονιστής αναφέρεται ο Μενέλαος Γαρδικιώτης. Η καταχώριση του έργου καλύπτει την περίοδο 2022-2025 και περιγράφει την εργαστηριακή και πιλοτική αξιολόγηση μεθόδων για την παράταση της εμπορικής ζωής των φρούτων. Δεν τεκμηριώνει, ωστόσο, ότι έχουν ήδη επιτευχθεί συγκεκριμένα αποτελέσματα σε εμπορική κλίμακα.

Τι δείχνουν οι διεθνείς μελέτες

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει έρευνα που δημοσιεύθηκε το 2022 στο επιστημονικό περιοδικό Frontiers in Nutrition, με αντικείμενο την ποικιλία ροδάκινου Madoka. Οι ερευνητές εξέτασαν την επίδραση της επεξεργασίας με 1-MCP και της μετασυλλεκτικής εφαρμογής υψηλής συγκέντρωσης διοξειδίου του άνθρακα, σε συνδυασμό με αποθήκευση στους 0 και στους 5 βαθμούς Κελσίου.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι συγκεκριμένες επεξεργασίες περιόρισαν τις βλάβες από το ψύχος και καθυστέρησαν την ωρίμανση. Με βάση την αξιολόγηση των φυσικών χαρακτηριστικών, τα επεξεργασμένα φρούτα μπορούσαν να διατηρήσουν εμπορεύσιμα χαρακτηριστικά έως και 28 ημέρες. Ωστόσο, η αισθητηριακή αξιολόγηση έδωσε πιο συγκρατημένη εικόνα: τα φρούτα που είχαν υποστεί επεξεργασία παρέμεναν αποδεκτά για διάθεση έως περίπου 20 ημέρες, έναντι 12 ημερών για τα ανεπεξέργαστα φρούτα. Η διαφορά αυτή δείχνει ότι η διατήρηση της σκληρότητας δεν αρκεί από μόνη της για να διασφαλίσει την εμπορική ποιότητα.

Νεότερη έρευνα, που δημοσιεύθηκε τον Ιούλιο του 2025 στο περιοδικό Postharvest Biology and Technology, εξέτασε την επίδραση του 1-MCP στη γεύση των κίτρινων ροδάκινων κατά την ψυχρή αποθήκευση. Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι η επεξεργασία περιόρισε τις βλάβες από το ψύχος και διατήρησε καλύτερα την υφή των καρπών. Παράλληλα, όμως, εντόπισαν μεταβολές στη γεύση: τα επεξεργασμένα ροδάκινα εμφάνισαν χαμηλότερη γλυκύτητα και πικράδα, αλλά υψηλότερη οξύτητα και γεύση ουμάμι σε σχέση με τα φρούτα ελέγχου. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι απαιτείται περαιτέρω βελτιστοποίηση των συνθηκών εφαρμογής, ώστε η παράταση της συντήρησης να μη γίνεται εις βάρος της αποδοχής του προϊόντος από τον καταναλωτή.

Ακόμη μία μελέτη, που δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο του 2025 στο περιοδικό Food Chemistry: X, εξέτασε την επίδραση του 1-MCP και ειδικών υλικών συντήρησης σε πλακέ ροδάκινα της κινεζικής ποικιλίας Yinggeer. Οι δύο παρεμβάσεις περιόρισαν το καφέτιασμα της φλούδας κατά την ψυχρή αποθήκευση, ενώ επηρέασαν και τη σύσταση των πτητικών ενώσεων που συνδέονται με το άρωμα. Τα ευρήματα ενισχύουν το ενδιαφέρον για συνδυαστικές μεθόδους συντήρησης, χωρίς να σημαίνουν ότι τα ίδια αποτελέσματα θα προκύψουν αυτομάτως σε όλες τις εμπορικές ποικιλίες.

Το στοίχημα για την ελληνική παραγωγή

Στο OptiPEACH, το ζητούμενο είναι να προσδιοριστούν οι ποικιλίες ροδάκινων και νεκταρινιών που είναι περισσότερο ευαίσθητες στις μετασυλλεκτικές αλλοιώσεις, να επιλεγούν οι κατάλληλες προεπεξεργασίες και να καθοριστούν οι συνθήκες αποθήκευσης που διατηρούν τα ποιοτικά χαρακτηριστικά των καρπών. Σημαντικό μέρος της προσπάθειας αφορά επίσης την τυποποίηση μετρήσεων, όπως η συνεκτικότητα της σάρκας και τα ολικά διαλυτά στερεά, τα οποία συνδέονται με την ωρίμανση και τη γευστική ποιότητα.

Για τους παραγωγούς της Πέλλας, όπου σημαντικές ποσότητες ροδάκινων και νεκταρινιών διοχετεύονται τόσο στην αγορά νωπών φρούτων όσο και στη μεταποίηση, η επιτυχής εφαρμογή τέτοιων τεχνικών θα μπορούσε να περιορίσει τις απώλειες, να διευκολύνει τη μεταφορά και να διευρύνει το χρονικό περιθώριο εμπορίας. Η οικονομική βιωσιμότητα, ωστόσο, θα εξαρτηθεί από το κόστος της επεξεργασίας, τις απαιτήσεις των εγκαταστάσεων, την ανταπόκριση κάθε ποικιλίας και το κατά πόσο η πρόσθετη διάρκεια συντήρησης μεταφράζεται σε υψηλότερη εμπορική αξία.

Το βασικό συμπέρασμα από τη διεθνή εμπειρία είναι ότι το 1-MCP αποτελεί μια πολλά υποσχόμενη τεχνολογία, όχι όμως μια καθολική λύση για κάθε ποικιλία και κάθε συνθήκη αποθήκευσης. Η πρόκληση για το OptiPEACH είναι να μετατρέψει τα επιστημονικά ευρήματα σε εφαρμόσιμα πρωτόκολλα για τις ελληνικές συνθήκες, με στόχο φρούτα που θα διατηρούν όχι μόνο την εμφάνιση και τη σκληρότητά τους, αλλά και τη γεύση που περιμένει ο καταναλωτής.