Με συντριπτική πλειοψηφία, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε στις 12/2 νέα νομοθεσία που ενισχύει την προστασία των αγροτών και των μικρών παραγωγών απέναντι στις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές. Η απόφαση εγκρίθηκε με 555 ψήφους υπέρ, καμία κατά και 26 αποχές, δίνοντας το τελικό «πράσινο φως» για την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των εθνικών αρχών, με στόχο τη διασφάλιση δίκαιης αμοιβής για τα αγροτικά προϊόντα.

Η νέα ευρωπαϊκή πρωτοβουλία φιλοδοξεί να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τις περιπτώσεις αθέμιτων πρακτικών που πλήττουν τον αγροτικό κόσμο. Μέσα από το νέο πλαίσιο, περιστατικά που αφορούν διασυνοριακές εμπορικές πρακτικές, οι οποίες εκμεταλλεύονται παραγωγούς, θα μπορούν να προλαμβάνονται, να διερευνώνται και να τιμωρούνται πιο αποτελεσματικά σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η νομοθεσία ενισχύει ιδιαίτερα τους μικρούς παραγωγούς, οι οποίοι συχνά βρίσκονται σε δυσμενή θέση απέναντι σε μεγάλες αλυσίδες λιανικής και μεταποιητικές εταιρείες τροφίμων.

Ένα από τα σημαντικότερα σημεία της νέας ρύθμισης είναι ότι τα κράτη μέλη θα μπορούν πλέον να παρεμβαίνουν αυτεπάγγελτα για να σταματούν αθέμιτες πρακτικές που εκδηλώνονται μεταξύ διαφορετικών χωρών.

Μέχρι σήμερα, σε πολλές περιπτώσεις απαιτούνταν καταγγελία από τον ίδιο τον παραγωγό, κάτι που συχνά αποτελούσε εμπόδιο λόγω φόβου επαγγελματικών αντιποίνων. Το νέο σύστημα προστασίας λειτουργεί με τρόπο παρόμοιο με εκείνον που εφαρμόζεται για τις γεωγραφικές ενδείξεις προϊόντων, ενισχύοντας την προληπτική δράση των αρχών.

Η νέα νομοθεσία αντιμετωπίζει και ένα ακόμη σημαντικό πρόβλημα: την προσπάθεια ορισμένων αγοραστών να αποφεύγουν την ευρωπαϊκή νομοθεσία μεταφέροντας την έδρα τους εκτός ΕΕ.

Σύμφωνα με τους νέους κανόνες:

• Οι επιχειρήσεις εκτός ΕΕ που αγοράζουν ευρωπαϊκά αγροτικά προϊόντα θα πρέπει να ορίζουν υπεύθυνο επικοινωνίας εντός της ΕΕ.
• Το συγκεκριμένο πρόσωπο θα αποτελεί το βασικό σημείο επαφής για τις αρμόδιες αρχές.
• Θα υποχρεούται να συνεργάζεται σε πιθανές έρευνες για αθέμιτες εμπορικές πρακτικές.

Ο νέος κανονισμός εισάγει μηχανισμούς ταχείας ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των εθνικών αρχών μέσω του ευρωπαϊκού συστήματος πληροφόρησης για την εσωτερική αγορά. Με αυτό τον τρόπο, οι αρχές θα μπορούν να ενημερώνονται έγκαιρα για ύποπτες πρακτικές, επιτυγχάνεται καλύτερος συντονισμός μεταξύ των κρατών και φυσικά επιταχύνονται οι διαδικασίες διερεύνησης και επιβολής κυρώσεων.

Ο εισηγητής της νομοθεσίας, Stefano Bonaccini, τόνισε ότι η απόφαση αποτελεί ισχυρή πράξη οικονομικής και κοινωνικής δικαιοσύνης. Όπως δήλωσε, η Ευρώπη στέλνει σαφές μήνυμα πως οι αγρότες δεν θα αναγκάζονται πλέον να υποκύπτουν σε πιέσεις μεγάλων εμπορικών επιχειρήσεων, ενισχύοντας μια δίκαιη και διαφανή αγροδιατροφική αλυσίδα.

Για να τεθεί σε ισχύ η νέα νομοθεσία, απαιτείται πλέον η έγκριση από το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μετά την επίσημη δημοσίευση των κανόνων, η εφαρμογή τους θα ξεκινήσει έπειτα από περίοδο προσαρμογής 18 μηνών.

Γιατί κρίθηκε αναγκαία η νέα νομοθεσία

Η ευρωπαϊκή οδηγία του 2019 είχε ήδη θεσπίσει μέτρα προστασίας των αγροτών από πρακτικές όπως: καθυστερήσεις πληρωμών, αιφνίδιες ακυρώσεις παραγγελιών, πιέσεις στις τιμές παραγωγού κ.ά.  Ωστόσο, δεδομένου ότι περίπου το 20% των τροφίμων που καταναλώνονται στην Ευρώπη προέρχεται από άλλο κράτος μέλος, κρίθηκε απαραίτητη η ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των κρατών για αποτελεσματικότερη προστασία των παραγωγών.