Σε ευρωπαϊκό ζήτημα με σημαντικές προεκτάσεις για την πτηνοτροφία εξελίσσεται η πρωτοβουλία της Δανίας για την απαγόρευση των κοτόπουλων Ross 308, μιας από τις πιο διαδεδομένες γενετικές γραμμές στην εντατική παραγωγή κρέατος.

Η δανική κυβέρνηση δηλώνει ότι επιδιώκει τόσο την απαγόρευση της εκτροφής τους στη χώρα όσο και την προώθηση αντίστοιχης ευρωπαϊκής ρύθμισης, με βασικό επιχείρημα τις επιπτώσεις της υπερβολικά γρήγορης ανάπτυξης στην υγεία των πτηνών.

Το ζήτημα επανήλθε δυναμικά στην πολιτική επικαιρότητα στα τέλη Οκτωβρίου, έπειτα από δημοσιογραφική έρευνα του δανικού τηλεοπτικού δικτύου TV 2, η οποία κατέγραψε προβληματικές συνθήκες σε μεγάλη μονάδα εκτροφής. Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, η έρευνα έδειξε κοτόπουλα με δυσκολία στη βάδιση και στην όρθια στάση, αλλά και πρακτικές περιορισμού των ωρών σκοταδιού, ώστε τα ζώα να παραμένουν περισσότερο χρόνο ενεργά και να καταναλώνουν περισσότερη τροφή.

Η υπόθεση προκάλεσε έντονες αντιδράσεις και έφερε το θέμα της ευζωίας των κοτόπουλων στο επίκεντρο της πολιτικής συζήτησης. Σύμφωνα με το πρακτορείο Ritzau και δημοσιεύματα του δανικού Τύπου, αρκετά πολιτικά κόμματα τάσσονται πλέον υπέρ της απαγόρευσης των ταχέως αναπτυσσόμενων κοτόπουλων. Η συζήτηση αφορά μια παραγωγή που υπολογίζεται σε περίπου 70 εκατ. πτηνά ετησίως στη Δανία.

Από τα 50 γραμμάρια στα δύο κιλά σε μόλις 33 ημέρες

Το βασικό χαρακτηριστικό των Ross 308 είναι ο εξαιρετικά υψηλός ρυθμός ανάπτυξης. Σύμφωνα με τα στοιχεία της δανικής Κτηνιατρικής και Υπηρεσίας Τροφίμων, τα συγκεκριμένα κοτόπουλα αυξάνουν το βάρος τους κατά περίπου 63 γραμμάρια ημερησίως και φτάνουν σε βάρος περίπου δύο κιλών σε 35 ημέρες. Η σύγκριση με τις βραδύτερα αναπτυσσόμενες γενετικές γραμμές είναι ενδεικτική: τα πτηνά που εκτρέφονται με υψηλότερες προδιαγραφές ευζωίας χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να φτάσουν στο ίδιο βάρος.

Αυτή ακριβώς η ταχύτητα ανάπτυξης βρίσκεται στο επίκεντρο της επιστημονικής κριτικής. Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA), σε επιστημονική γνωμοδότηση του 2023 για την ευζωία των κοτόπουλων κρεοπαραγωγής, συνέδεσε τους υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης και το μεγάλο σωματικό βάρος με αυξημένο κίνδυνο κινητικών και μυοσκελετικών προβλημάτων, καρδιαγγειακών παθήσεων και θνησιμότητας.

Όταν το βάρος αυξάνεται ταχύτερα από την ικανότητα του σκελετού και των μυών να το υποστηρίξουν, τα πτηνά μπορεί να εμφανίσουν αδυναμία στα πόδια, χωλότητα και δυσκολία στην κίνηση. Παράλληλα, επειδή περνούν περισσότερο χρόνο ξαπλωμένα, αυξάνεται ο κίνδυνος δερματικών αλλοιώσεων και εγκαυμάτων στα σημεία επαφής με το δάπεδο.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει έρευνα του Πανεπιστημίου Aarhus στη Δανία, η οποία δημοσιεύθηκε το 2025 στο επιστημονικό περιοδικό Veterinary Record. Οι ερευνητές εξέτασαν 30 κοπάδια συμβατικών κοτόπουλων Ross 308 και 26 κοπάδια βραδύτερα αναπτυσσόμενων πτηνών, όπως οι γενετικές γραμμές Ranger Gold και Rustic Gold.

Η έρευνα έδειξε ότι στα συμβατικά κοτόπουλα οι πιθανότητες εμφάνισης προβλημάτων στη βάδιση αυξάνονταν όσο μεγάλωνε το σωματικό βάρος. Αντίθετα, η ίδια σχέση δεν καταγράφηκε στα κοτόπουλα βραδύτερης ανάπτυξης. Οι ερευνητές κατέληξαν ότι τα ευρήματα ενισχύουν την επιστημονική ένδειξη πως ο υψηλός ρυθμός ανάπτυξης συνδέεται με χειρότερη κινητική ικανότητα.

Η Νορβηγία ανοίγει τον δρόμο – Το οικονομικό κόστος της μετάβασης

Η Δανία δεν είναι η μόνη ευρωπαϊκή χώρα που εξετάζει την αλλαγή του μοντέλου εκτροφής. Στη Νορβηγία, η πτηνοτροφική βιομηχανία ανακοίνωσε τον Ιανουάριο του 2026 συμφωνία για τη σταδιακή κατάργηση της γενετικής γραμμής Ross 308 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2027.

Η συμφωνία μεταξύ της Nortura και της Ένωσης Βιομηχανίας Κρέατος και Πτηνοτροφίας της Νορβηγίας προβλέπει τη μετάβαση σε βραδύτερα αναπτυσσόμενα κοτόπουλα. Σύμφωνα με τη νορβηγική οργάνωση προστασίας των ζώων Dyrevernalliansen, η αλλαγή αναμένεται να επηρεάσει περισσότερα από 70 εκατ. πτηνά κάθε χρόνο.

Ωστόσο, η μετάβαση δεν είναι χωρίς οικονομικές συνέπειες. Έκθεση της νορβηγικής κυβέρνησης επισημαίνει ότι η χρήση βραδύτερα αναπτυσσόμενων υβριδίων μπορεί να απαιτήσει περισσότερους χώρους εκτροφής, πρόσθετες επενδύσεις και μεγαλύτερη κατανάλωση ενέργειας και ζωοτροφών. Εκτίμηση του νορβηγικού Ινστιτούτου Βιοοικονομικής Έρευνας (NIBIO) αναφέρει ότι η ετήσια παραγωγή κρέατος ανά υφιστάμενο πτηνοτροφείο θα μπορούσε να μειωθεί περίπου κατά 20% σε περίπτωση μετάβασης από τα Ross 308 στο Hubbard JA787. Η εκτίμηση αυτή αφορά συγκεκριμένο σενάριο και χαρακτηρίζεται από τις νορβηγικές αρχές ως αβέβαιη.

Αυτό είναι και ένα από τα βασικά ζητήματα που θα πρέπει να αντιμετωπίσει οποιαδήποτε ευρωπαϊκή απόφαση: πώς θα προστατευθεί η ευζωία των ζώων χωρίς να επιβαρυνθούν δυσανάλογα οι παραγωγοί, ιδιαίτερα οι μικρότερες και μεσαίες πτηνοτροφικές επιχειρήσεις.

Τι μπορεί να αλλάξει στην ευρωπαϊκή αγορά

Η χρονική συγκυρία είναι κρίσιμη, καθώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη δρομολογήσει την αναθεώρηση της νομοθεσίας για την ευζωία των ζώων στις εκτροφές. Στη στρατηγική της για την κτηνοτροφία, που παρουσιάστηκε τον Ιούλιο του 2026, έχει ανακοινώσει ότι έως το τέλος του 2026 προτίθεται να καταθέσει στοχευμένη αναθεώρηση των κανόνων για τις ωοτόκες όρνιθες και τα κοτόπουλα κρεοπαραγωγής.

Στο πλαίσιο αυτό εξετάζονται πρακτικοί δείκτες ευζωίας στις εκμεταλλεύσεις, η κατάργηση της χρήσης κλωβών και άλλες αλλαγές στην παραγωγή. Μέχρι στιγμής, πάντως, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν έχει ανακοινώσει συγκεκριμένη πρόταση για απαγόρευση της γενετικής γραμμής Ross 308.

Ένα ακόμη δύσκολο ζήτημα είναι το εμπόριο. Μια απαγόρευση που θα αφορά μόνο την παραγωγή στη Δανία δεν θα εμπόδιζε αυτομάτως την εισαγωγή κοτόπουλων από άλλες χώρες της ΕΕ. Η ελεύθερη κυκλοφορία των προϊόντων στην ενιαία αγορά δημιουργεί νομικές δυσκολίες για την επιβολή μονομερών περιορισμών στις εισαγωγές. Για τον λόγο αυτό, η Δανία επιδιώκει κοινή ευρωπαϊκή λύση, ώστε οι παραγωγοί όλων των κρατών-μελών να λειτουργούν με αντίστοιχους κανόνες.

Τί συμβαίνει στην Ελλάδα

Σχεδόν όλες οι μεγάλες ελληνικές πτηνοτροφικές επιχειρήσεις και συνεταιρισμοί βασίζονται στα Ross 308 καθώς η εξαιρετικά γρήγορη ανάπτυξή τους επιτρέπει στις εταιρείες να κρατούν χαμηλά το κόστος παραγωγής και να τροφοδοτούν σταθερά την αγορά με φθηνό και άφθονο κοτόπουλο (κυρίως στήθος και μπούτι).
Μάλιστα λόγω της υψηλής τους απόδοσης, οι νεοσσοί Ross 308 πωλούνται ευρέως σε όλη την Ελλάδα (συχνά αναφέρονται απλώς ως «άσπρα κρεατόπουλα» ή «κοτόπουλα ταχείας πάχυνσης») σε αγρότες και ιδιώτες που θέλουν να μεγαλώσουν γρήγορα μερικά κοτόπουλα για το σπίτι τους

Ωστόσο παρόλο που η μαζική αγορά βασίζεται στα Ross 308, στην Ελλάδα παρατηρείται τα τελευταία χρόνια μια σταδιακή άνοδος στην κατανάλωση κοτόπουλων κίτρινων φυλών ή βιολογικής εκτροφής / ελεύθερης βοσκής. Αυτά τα κοτόπουλα συνήθως ανήκουν σε άλλες γενετικές γραμμές (π.χ. Hubbard ή SASSO), οι οποίες αναπτύσσονται πιο αργά, έχουν πιο σφιχτό κρέας και θεωρείται ότι ζουν υπό καλύτερες συνθήκες ευζωίας, αν και κοστίζουν σημαντικά περισσότερο.