Η Γερμανία βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της προσπάθειας για την ολοκλήρωση και εφαρμογή της εμπορικής συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Mercosur, θεωρώντας τη στρατηγικής σημασίας για το εξαγωγικό της μοντέλο. Η συμφωνία ΕΕ-Mercosur αφορά τις χώρες της νοτιοαμερικανικής ένωσης Mercosur — δηλαδή τη Βραζιλία, την Αργεντινή, την Ουρουγουάη και την Παραγουάη — και φιλοδοξεί να δημιουργήσει μία από τις μεγαλύτερες ζώνες ελεύθερου εμπορίου παγκοσμίως, καλύπτοντας περισσότερους από 700 εκατομμύρια πολίτες.

Για το Βερολίνο, η συμφωνία δεν είναι απλώς ένα εμπορικό εργαλείο, αλλά πυλώνας της βιομηχανικής και γεωοικονομικής του στρατηγικής. Η γερμανική οικονομία στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στις εξαγωγές, ιδίως στους τομείς της αυτοκινητοβιομηχανίας, των μηχανημάτων και του βιομηχανικού εξοπλισμού. Σήμερα, οι ευρωπαϊκές εξαγωγές προς τις χώρες της Mercosur επιβαρύνονται με υψηλούς δασμούς — σε ορισμένες περιπτώσεις που αφορούν αυτοκίνητα φτάνουν έως και το 35%. Η κατάργηση ή η δραστική μείωσή τους θα ενίσχυε σημαντικά την ανταγωνιστικότητα γερμανικών κολοσσών και μικρομεσαίων εξαγωγικών επιχειρήσεων.

Παράλληλα, η Γερμανία βλέπει στη συμφωνία έναν τρόπο να εξασφαλίσει καλύτερη πρόσβαση σε κρίσιμες πρώτες ύλες. Η Λατινική Αμερική διαθέτει σημαντικά αποθέματα λιθίου, σιδηρομεταλλεύματος και άλλων στρατηγικών υλικών απαραίτητων για την πράσινη μετάβαση και την παραγωγή μπαταριών. Σε ένα περιβάλλον αυξανόμενου γεωοικονομικού ανταγωνισμού με την Κίνα και τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Βερολίνο επιδιώκει να διαφοροποιήσει τις αλυσίδες εφοδιασμού του και να μειώσει την εξάρτηση από περιορισμένο αριθμό προμηθευτών.

Η στάση αυτή έρχεται σε αντίθεση με τη Γαλλία, η οποία εκφράζει έντονες επιφυλάξεις, κυρίως για την προστασία του αγροτικού της τομέα και για περιβαλλοντικά ζητήματα. Το Παρίσι φοβάται ότι η εισαγωγή φθηνότερων αγροτικών προϊόντων από τη Νότια Αμερική θα πλήξει τους Ευρωπαίους παραγωγούς, ενώ θέτει ως όρο αυστηρές εγγυήσεις για την προστασία του Αμαζονίου και τη συμμόρφωση με τους κλιματικούς στόχους. Έτσι, η συμφωνία έχει μετατραπεί σε σημείο εσωτερικής τριβής εντός της ΕΕ, με τη Γερμανία να πιέζει για πρόοδο και άλλες χώρες να ζητούν πρόσθετες διασφαλίσεις.

Τυπικά, η πολιτική συμφωνία είχε επιτευχθεί το 2019, έπειτα από πολυετείς διαπραγματεύσεις με την European Commission να διαδραματίζει κεντρικό ρόλο. Ωστόσο, η συμφωνία δεν έχει ακόμη επικυρωθεί και τεθεί σε πλήρη ισχύ. Τα τελευταία χρόνια πραγματοποιούνται συμπληρωματικές διαπραγματεύσεις για ένα πρόσθετο πρωτόκολλο που θα ενισχύει τις περιβαλλοντικές δεσμεύσεις και τους μηχανισμούς επιβολής τους. Η πορεία της εξαρτάται από την πολιτική βούληση των κρατών-μελών και από το αν θα επιτευχθεί συμβιβασμός που να ικανοποιεί τόσο τις εξαγωγικές οικονομίες του Βορρά όσο και τις αγροτικές και περιβαλλοντικά ευαίσθητες χώρες.

Σήμερα, η συμφωνία βρίσκεται σε μια κρίσιμη καμπή: από τη μία πλευρά, η γεωπολιτική συγκυρία — με την Ευρώπη να αναζητά νέες συμμαχίες και αγορές — ενισχύει τα επιχειρήματα υπέρ της άμεσης προώθησής της. Από την άλλη, οι εσωτερικές αντιστάσεις και οι ανησυχίες για το περιβάλλον και τον θεμιτό ανταγωνισμό καθυστερούν την τελική επικύρωση. Η Γερμανία συνεχίζει να ασκεί πίεση, θεωρώντας ότι η Mercosur μπορεί να αποτελέσει κλειδί για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και την εδραίωση της ΕΕ ως παγκόσμιου εμπορικού παράγοντα σε μια περίοδο αυξανόμενων διεθνών ανακατατάξεων.

Η Mercosur έμμεσα έχει ήδη μπει σε Προσωρινή Εφαρμογή (Fast-track)

Η Κομισιόν ενεργοποίησε το εμπορικό σκέλος της συμφωνίας πριν από την τελική έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Αυτό επιτρέπει τη σταδιακή μείωση των δασμών (για παράδειγμα, την εξάλειψη δασμών σε πάνω από το 90% των εξαγωγών της ΕΕ) ενώ οι νομικές διαδικασίες συνεχίζονται.

Μέχρι σήμερα η συμφωνία European Commission-Mercosur δεν έχει τεθεί σε πλήρη και οριστική εφαρμογή, αλλά βρίσκεται σε μια φάση που μερικές από τις προβλέψεις της είναι δυνατόν να αρχίσουν να εφαρμόζονται προσωρινά — και αυτό είναι κρίσιμο για να καταλάβουμε τι σημαίνει πρακτικά η κατάσταση τώρα.

Το 2024 οι δύο πλευρές κατέληξαν σε πολιτική συμφωνία μετά από πάνω από δύο δεκαετίες διαπραγματεύσεων, και στις αρχές του 2026 τα κράτη-μέλη της ΕΕ ενέκριναν επίσημα το κείμενο, το οποίο υπεγράφη τον Ιανουάριο του 2026 από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη της Mercosur όπως η Αργεντινή και η Ουρουγουάη.

Ωστόσο, για να τεθεί πλήρως σε ισχύ — και να αρχίσει να παράγει νομικά και εμπορικά αποτελέσματα στο σύνολό της — η συμφωνία χρειάζεται ακόμα:

Την συγκατάθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Μέχρι στιγμής το Κοινοβούλιο έχει θέσει νομικές ερωτήσεις και έχει παραπέμψει ολόκληρο το κείμενο στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προκαλώντας καθυστέρηση.

Τη επικύρωση από όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ και από όλα τα μέρη της Mercosur. Πέρα από την Αργεντινή και την Ουρουγουάη, βασικά μέλη όπως η Βραζιλία και η Παραγουάη χρειάζονται ακόμα την τελική έγκριση από τα εθνικά τους κοινοβούλια για να ολοκληρωθεί η διαδικασία.

Παρά αυτά τα ανοιχτά βήματα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή — με σημαντική υποστήριξη από χώρες όπως η Γερμανία — προχωρά στην «προσωρινή εφαρμογή» μέρους της εμπορικής συμφωνίας. Αυτό σημαίνει ότι ορισμένα από τα εμπορικά μέρη του κειμένου μπορούν να αρχίσουν να εφαρμόζονται πριν ακόμη έχει ολοκληρωθεί η τυπική, νομική διαδικασία ένταξης στο δίκαιο της ΕΕ, παρόμοια με ό,τι έχει γίνει σε άλλες μεγάλες εμπορικές συμφωνίες.

Η προσωρινή εφαρμογή — αν και δεν είναι πλήρης και οριστική — ανοίγει τον δρόμο για:

• μείωση δασμών σε σημαντικές κατηγορίες προϊόντων, π.χ. αυτοκίνητα και μηχανήματα, που ενδιαφέρουν ιδιαίτερα τις εξαγωγικές βιομηχανίες όπως η γερμανική,
• ένα πλαίσιο εμπιστοσύνης για επιχειρήσεις και επενδυτές,
• και μια πρώιμη εφαρμογή κάποιων κανόνων που διευκολύνουν το εμπόριο πριν ολοκληρωθεί η τελική επικύρωση.

Συνολικά, η συμφωνία δεν εφαρμόζεται πλήρως όπως ένας ενιαίος νόμος, τουλάχιστον όχι με τη νομική έννοια που απαιτείται για όλες τις πλευρές και για όλους τους τομείς. Αλλά υπάρχει κίνηση προς την εφαρμογή μέσω προσωρινών μέτρων που έχουν ενεργοποιηθεί ή σκοπεύουν να ενεργοποιηθούν, παρά την αντιπαράθεση που συνεχίζεται κυρίως στο εσωτερικό της ΕΕ.