Σημαντικές αυξήσεις στα κονδύλια για τη γεωργία και την αλιεία ζητούν οι ευρωβουλευτές στο πλαίσιο του νέου μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περίοδο 2028–2034, δίνοντας σαφές μήνυμα ότι οι βασικές πολιτικές στήριξης των παραγωγών δεν μπορούν να μείνουν πίσω.

Η πρόταση που κατατέθηκε από την Επιτροπή Προϋπολογισμών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου προβλέπει συνολική αύξηση του προϋπολογισμού κατά 10%, ανεβάζοντάς τον στο 1,27% του ΑΕΠ της ΕΕ. Αυτό μεταφράζεται σε επιπλέον 197,3 δισ. ευρώ σε σχέση με την αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, με μεγάλο μέρος αυτών να κατευθύνεται άμεσα ή έμμεσα στον πρωτογενή τομέα.

Η πιο ηχηρή διεκδίκηση αφορά την Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ), για την οποία οι ευρωβουλευτές ζητούν αύξηση κατά 139,31 δισ. ευρώ. Το ποσό αυτό δείχνει ξεκάθαρα τη βαρύτητα που εξακολουθεί να έχει η γεωργία στον ευρωπαϊκό σχεδιασμό, παρά την πίεση για χρηματοδότηση νέων τομέων όπως η άμυνα και η ανταγωνιστικότητα.

Παράλληλα, ζητείται ενίσχυση και για πολιτικές που επηρεάζουν άμεσα τις αγροτικές περιοχές, όπως τα Διαρθρωτικά Ταμεία και το Ταμείο Συνοχής με αύξηση 78,87 δισ. ευρώ, καθώς και το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο με επιπλέον 124,19 δισ. ευρώ. Οι χρηματοδοτήσεις αυτές, αν και δεν αφορούν αποκλειστικά αγρότες, αποτελούν βασικό εργαλείο για την ανάπτυξη της υπαίθρου, των υποδομών και της απασχόλησης.

Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι οι ευρωβουλευτές ζητούν να διατηρηθούν ξεχωριστά και ενισχυμένα τα κονδύλια για την ΚΑΠ και την Αλιευτική Πολιτική, απορρίπτοντας κάθε προσπάθεια συγχώνευσης ή «εθνικοποίησης» των πόρων. Με απλά λόγια, δεν θέλουν τα κράτη-μέλη να διαχειρίζονται αυτά τα χρήματα μεμονωμένα, αλλά να παραμείνει κοινή ευρωπαϊκή πολιτική με διαφανείς κανόνες.

Η συζήτηση δεν αφορά μόνο τα ποσά αλλά και τη φιλοσοφία του προϋπολογισμού. Οι ευρωβουλευτές τονίζουν ότι η γεωργία και η αλιεία αποτελούν «ραχοκοκαλιά» της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης και δεν μπορούν να θυσιαστούν για να καλυφθούν νέες ανάγκες. Αντίθετα, ζητούν να ενισχυθούν ώστε να ανταποκριθούν σε σύγχρονες προκλήσεις όπως η κλιματική κρίση, το αυξημένο κόστος παραγωγής και ο διεθνής ανταγωνισμός.

Ταυτόχρονα, υποστηρίζεται η αύξηση των κονδυλίων για την ανταγωνιστικότητα, την καινοτομία και τις υποδομές, με σημαντικές ενισχύσεις σε προγράμματα όπως το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας (+30,05 δισ. ευρώ), το «Ορίζοντας Ευρώπη» (+25 δισ. ευρώ) και το «Συνδέοντας την Ευρώπη» (+9,86 δισ. ευρώ). Αυτές οι επενδύσεις επηρεάζουν έμμεσα και τον αγροτικό τομέα, καθώς συνδέονται με την τεχνολογία, την ενέργεια και τις μεταφορές.

Ένα ακόμη κρίσιμο σημείο είναι ότι οι ευρωβουλευτές ζητούν το κόστος αποπληρωμής του χρέους του Ταμείου Ανάκαμψης (NextGenerationEU) να μην επιβαρύνει τα κονδύλια για αγρότες, επιχειρήσεις και περιφέρειες. Με άλλα λόγια, θέλουν να αποφευχθεί το ενδεχόμενο να «κοπούν» επιδοτήσεις για να καλυφθούν παλαιότερα δάνεια της ΕΕ.

Στο σκέλος των εσόδων, προτείνεται η δημιουργία νέων «ιδίων πόρων» που θα φέρνουν περίπου 60 δισ. ευρώ ετησίως. Μεταξύ των ιδεών που εξετάζονται είναι φόροι σε ψηφιακές υπηρεσίες, στα κέρδη από κρυπτονομίσματα ή επέκταση του μηχανισμού άνθρακα. Στόχος είναι να εξασφαλιστούν σταθερά έσοδα χωρίς να μειωθούν οι ενισχύσεις προς τους παραγωγούς.

Για τον αγροτικό κόσμο, οι εξελίξεις αυτές είναι καθοριστικές. Αν τελικά υιοθετηθούν οι προτάσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, θα υπάρξει μεγαλύτερο «μαξιλάρι» χρηματοδότησης για άμεσες ενισχύσεις, επενδυτικά προγράμματα, αγροτική ανάπτυξη και στήριξη εισοδήματος. Το ίδιο ισχύει και για τον τομέα της αλιείας, που παραμένει κρίσιμος για πολλές παράκτιες περιοχές.

Οι διαπραγματεύσεις με τα κράτη-μέλη αναμένεται να ξεκινήσουν μετά το τέλος Απριλίου, και το τελικό αποτέλεσμα θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό το ύψος των επιδοτήσεων που θα λαμβάνουν οι αγρότες και οι αλιείς την επόμενη δεκαετία.

Το μόνο βέβαιο είναι ότι η μάχη για τα κονδύλια έχει ήδη ξεκινήσει – και αυτή τη φορά, το ζητούμενο είναι ξεκάθαρο: περισσότερα χρήματα για να παραμείνει βιώσιμη η ευρωπαϊκή παραγωγή.