Σε αναβρασμό βρίσκονται οι ελαιοπαραγωγοί στην Κρήτη, καθώς οι τιμές παραγωγού παραμένουν σε χαμηλά επίπεδα, την ώρα που το κόστος συγκομιδής και καλλιέργειας συνεχίζει να πιέζει το εισόδημά τους. Η έναρξη της νέας ελαιοκομικής περιόδου 2026-2027 βρίσκει τον κλάδο αντιμέτωπο με την αβεβαιότητα για την εμπορική πορεία του προϊόντος, ενώ οι παραγωγοί ζητούν κατώτατη εγγυημένη τιμή τουλάχιστον 5 ευρώ το κιλό.

Το ζήτημα βρέθηκε στο επίκεντρο της κινητοποίησης που πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 23 Οκτωβρίου στην πλατεία Ελευθερίας, στο Ηράκλειο. Ελαιοπαραγωγοί από το Ηράκλειο, τα Χανιά και τη Σητεία συγκεντρώθηκαν έξω από την Περιφέρεια Κρήτης, διαμαρτυρόμενοι για τις χαμηλές τιμές πώλησης του ελαιολάδου και της βρώσιμης ελιάς, καθώς και για τη συνεχή αύξηση των παραγωγικών δαπανών.

Οι εκπρόσωποι των παραγωγών παρέδωσαν ψήφισμα στον αντιπεριφερειάρχη Αγροτικής Οικονομίας, Σταύρο Τζεδάκη, ζητώντας ουσιαστικές παρεμβάσεις για τη στήριξη του κλάδου. Κεντρικό αίτημά τους είναι να διαμορφωθεί ένα πλαίσιο που θα εξασφαλίζει βιώσιμο εισόδημα, με κατώτατη εγγυημένη τιμή για το ελαιόλαδο στην Κρήτη τα 5 ευρώ το κιλό. Οι παραγωγοί προειδοποιούν, μάλιστα, ότι εάν δεν υπάρξουν συγκεκριμένες λύσεις, είναι πιθανό να κλιμακώσουν τις κινητοποιήσεις τους.

Οι νεότερες τιμές: Από 3,20 έως 3,90 ευρώ το κιλό

Νέα στοιχεία που δημοσιεύθηκαν το τελευταίο τριήμερο επιβεβαιώνουν την έντονη πίεση στην αγορά. Σύμφωνα με δημοσίευμα της 24ης Οκτωβρίου, οι τιμές παραγωγού σε αρκετές περιοχές της χώρας κινούνται μεταξύ 3,20 και 3,90 ευρώ το κιλό, με σημαντικές διαφορές ανάλογα με την περιοχή και τα χαρακτηριστικά του προϊόντος.

Στην Κρήτη, οι αναφορές των προηγούμενων ημερών τοποθετούν τις τιμές σε επίπεδα περίπου 3,50 έως 4 ευρώ το κιλό, ενώ τα διαθέσιμα στοιχεία για έξτρα παρθένο ελαιόλαδο οξύτητας έως 0,5 στην αρχή του Οκτωβρίου έδειχναν τιμές 3,50-3,60 ευρώ το κιλό.

Παράλληλα, τα εβδομαδιαία στοιχεία που δημοσιεύθηκαν για την ελληνική αγορά με ημερομηνία αναφοράς την εβδομάδα έως τις 18 Οκτωβρίου καταγράφουν μέση τιμή παραγωγού για έξτρα παρθένο ελαιόλαδο 3,45 ευρώ το κιλό. Για το Ηράκλειο, η αντίστοιχη τιμή αναφέρεται στα 3,53 ευρώ το κιλό, μειωμένη κατά 17% σε σύγκριση με έναν χρόνο νωρίτερα.

Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι η αγορά δεν έχει περάσει σε μια σταθερή ανοδική πορεία με την έναρξη της νέας περιόδου. Χρειάζεται, ωστόσο, προσοχή στις συγκρίσεις: άλλο είναι ο εβδομαδιαίος μέσος όρος και άλλο μια συγκεκριμένη εμπορική πράξη, καθώς η τιμή επηρεάζεται από την ποιότητα, την οξύτητα, την ποσότητα και τους όρους πώλησης.

Το κόστος συγκομιδής πιέζει τους παραγωγούς

Για τους ελαιοπαραγωγούς, το πρόβλημα δεν περιορίζεται στην τιμή πώλησης. Το κόστος των καυσίμων, της ενέργειας, των λιπασμάτων και των υπόλοιπων εισροών έχει αυξήσει τις απαιτήσεις για τη διατήρηση των καλλιεργειών. Την ίδια στιγμή, τα ημερομίσθια για τις εργασίες στο χωράφι, σύμφωνα με όσα αναφέρουν οι παραγωγοί, κυμαίνονται από 60 έως 80 ευρώ.

Η συγκομιδή αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες δαπάνες της ελαιοκομικής περιόδου, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου η εργασία είναι δύσκολη και απαιτείται περισσότερος χρόνος για τη συλλογή του καρπού. Όταν η τιμή του ελαιολάδου κινείται κοντά στα 3,50 ευρώ το κιλό, οι παραγωγοί καλούνται να καλύψουν όλες αυτές τις δαπάνες από ένα περιορισμένο έσοδο.

Η κατάσταση δημιουργεί φόβους ακόμη και για εγκατάλειψη της συγκομιδής σε εκμεταλλεύσεις όπου το κόστος συλλογής και μεταφοράς ενδέχεται να απορροφήσει μεγάλο μέρος της αξίας του προϊόντος.

Η ισπανική παραγωγή και ο ανταγωνισμός

Καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση των τιμών παίζουν και οι εξελίξεις στη διεθνή αγορά. Η αναμενόμενη παραγωγή στην Ισπανία, η οποία αποτελεί τον μεγαλύτερο παραγωγό ελαιολάδου παγκοσμίως, επηρεάζει τις προσδοκίες των αγοραστών και την εμπορική διαπραγμάτευση με τους Έλληνες παραγωγούς. Όταν εκτιμάται ότι θα υπάρχει μεγαλύτερη διαθεσιμότητα ισπανικού ελαιολάδου, οι πιέσεις στις τιμές εντείνονται.

Η σύγκριση με τις άλλες μεσογειακές αγορές δείχνει επίσης ότι το ελληνικό προϊόν δεν κινείται ανεξάρτητα από τις διεθνείς εξελίξεις. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ευρωπαϊκής αγοράς για τις αρχές Οκτωβρίου, το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο στην Ιταλία εμφάνιζε υψηλότερες τιμές από την Ελλάδα, ενώ στην Ισπανία οι τιμές σε βασικές παραγωγικές περιοχές ήταν χαμηλότερες.

Οι Κρητικοί παραγωγοί ζητούν, επομένως, όχι μόνο καλύτερες τιμές, αλλά και μέτρα που θα περιορίσουν την απόσταση ανάμεσα στην αξία που λαμβάνουν στο χωράφι και στην τελική τιμή του προϊόντος στην αγορά.

Στο επίκεντρο η εγγυημένη τιμή των 5 ευρώ

Το αίτημα για κατώτατη τιμή 5 ευρώ το κιλό αποτελεί τον βασικό άξονα της κινητοποίησης στην Κρήτη. Οι παραγωγοί υποστηρίζουν ότι μια τέτοια τιμή θα πρέπει να εξασφαλίζει την κάλυψη των δαπανών και ένα βιώσιμο εισόδημα, ώστε να συνεχίσουν να καλλιεργούν και να επενδύουν στους ελαιώνες τους.

Το αίτημα αφορά, παράλληλα, και τη βρώσιμη ελιά, για την οποία οι παραγωγοί ζητούν αντίστοιχη προστασία απέναντι στις χαμηλές τιμές και το αυξημένο κόστος.

Η θεσμοθέτηση εγγυημένης τιμής, πάντως, δεν αποτελεί σήμερα δεδομένο μέτρο στήριξης. Για να εφαρμοστεί, θα απαιτούνταν συγκεκριμένο θεσμικό και χρηματοδοτικό πλαίσιο, με εξέταση και των κανόνων ανταγωνισμού και κρατικών ενισχύσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το επόμενο διάστημα θα είναι κρίσιμο για την πορεία της αγοράς, καθώς η συγκομιδή προχωρά και θα αποτυπώνονται καλύτερα τόσο οι διαθέσιμες ποσότητες όσο και η ζήτηση από τους εμπόρους. Για τους παραγωγούς, το ζητούμενο είναι να μη διαμορφωθεί μια ακόμη χρονιά κατά την οποία η τιμή του ελαιολάδου θα υπολείπεται του κόστους παραγωγής, αφήνοντας το μεγαλύτερο μέρος του οικονομικού κινδύνου στους ίδιους.