Το ελληνικό σουσάμι παραμένει μια καλλιέργεια με ενδιαφέρον για την εγχώρια αγορά τροφίμων, καθώς η ζήτηση από την αρτοποιία, τη ζαχαροπλαστική και τη βιομηχανία επεξεργασίας σησαμιού συντηρεί την ανάγκη για πρώτη ύλη.

Η συγκομιδή του ελληνικού σουσαμιού βρίσκεται σε εξέλιξη, ωστόσο, η πορεία της φετινής παραγωγής και οι τιμές που θα διαμορφωθούν για τους παραγωγούς εξαρτώνται από δύο βασικούς παράγοντες: τις τελικές αποδόσεις των ελληνικών χωραφιών και το κόστος προμήθειας του εισαγόμενου προϊόντος.

Η αποτίμηση της αγοράς χρειάζεται προσοχή, καθώς δεν υπάρχουν διαθέσιμα, επιβεβαιωμένα στοιχεία που να επιτρέπουν να προσδιοριστούν με ασφάλεια οι συνολικοί τόνοι της ελληνικής σοδειάς του 2026 ή μια ενιαία τιμή παραγωγού για τη φετινή συγκομιδή. Τα δεδομένα του διεθνούς εμπορίου, πάντως, δείχνουν πόσο έντονος είναι ο ανταγωνισμός που αντιμετωπίζει το εγχώριο προϊόν.

Η Ελλάδα εισάγει πάνω από 40.000 τόνους σουσαμιού

Τα στοιχεία του διεθνούς εμπορίου αποτυπώνουν το μέγεθος της ελληνικής αγοράς. Σύμφωνα με τη βάση δεδομένων WITS της Παγκόσμιας Τράπεζας, η Ελλάδα εισήγαγε το 2025 περίπου 40.280 τόνους σουσαμιού, αξίας 73,1 εκατ. δολαρίων. Το 2024 οι εισαγωγές είχαν φτάσει τους 39.103 τόνους, με αξία 82,5 εκατ. δολαρίων.

Η σύγκριση δείχνει ότι το 2025 οι εισαγόμενες ποσότητες αυξήθηκαν κατά περίπου 3%, ενώ η συνολική αξία τους μειώθηκε κατά περίπου 11%. Η μέση δηλωμένη αξία εισαγωγής υποχώρησε, επομένως, από περίπου 2,11 δολάρια το κιλό το 2024 σε 1,81 δολάρια το κιλό το 2025. Πρόκειται για μέσους όρους τελωνειακών στοιχείων και όχι για τιμές που πληρώνονται απευθείας στους Έλληνες παραγωγούς.

Οι κυριότερες χώρες προέλευσης το 2025 ήταν η Νιγηρία, με περίπου 11.473 τόνους, η Ινδία με 7.844 τόνους και το Σουδάν με 7.264 τόνους. Ακολουθούσαν η Τουρκία και η Μοζαμβίκη.

Η εικόνα αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για την εγχώρια παραγωγή. Το ελληνικό σουσάμι καλείται να ανταγωνιστεί προϊόν από χώρες με διαφορετικό κόστος καλλιέργειας, εργατικών και μεταφοράς. Από την άλλη πλευρά, η εγχώρια προέλευση, η δυνατότητα ιχνηλασιμότητας και η σταθερή ποιότητα μπορούν να αποτελέσουν πλεονεκτήματα για τους παραγωγούς που συνεργάζονται με μεταποιητές και αγοραστές.

Εκτίμηση τιμών: Πού μπορεί να κινηθεί η αγορά

Η διεθνής αγορά προσφέρει ορισμένες ενδείξεις για το επίπεδο στο οποίο διαμορφώνεται το κόστος προμήθειας, χωρίς όμως να επιτρέπει ασφαλή πρόβλεψη για την τιμή παραγωγού στην Ελλάδα.

Σύμφωνα με τα στοιχεία εμπορίου της ΕΕ που συγκεντρώνει το The Trade Hub από την Eurostat, από τον Ιανουάριο του 2022 έως τον Μάρτιο του 2026 η μέση αξία εισαγωγής σουσαμιού στην ΕΕ ήταν περίπου 1,98 ευρώ το κιλό. Ο δείκτης αφορά εισαγωγές από τρίτες χώρες και δεν αποτελεί τιμή παραγωγού ούτε ειδικά τιμή για τη φετινή ελληνική σοδειά.

Παράλληλα, ανάλυση της ευρωπαϊκής αγοράς από το CBI, οργανισμό που υποστηρίζει το διεθνές εμπόριο, επισημαίνει ότι οι τιμές του σουσαμιού στην Ευρώπη μπορούν να παρουσιάσουν διακυμάνσεις έως και 30% από χρονιά σε χρονιά. Στους παράγοντες που επηρεάζουν την αγορά περιλαμβάνονται η προσφορά, η ζήτηση, το κόστος μεταφοράς και οι έλεγχοι ασφάλειας τροφίμων.

Για τη φετινή ελληνική παραγωγή, επομένως, η πιο ασφαλής εκτίμηση είναι ότι η εμπορική τιμή θα εξαρτηθεί από τις προσφορές των μεταποιητών και των εμπόρων, το επίπεδο των εισαγωγών και τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της εγχώριας πρώτης ύλης.

Ελληνικό σουσάμι: Μικρή παραγωγή, μεγάλες προοπτικές και στοίχημα η στήριξη μέσω της νέας ΚΑΠ

Το σουσάμι επιχειρεί να ανακτήσει τη θέση του στην ελληνική γεωργία, με τις καλλιεργούμενες εκτάσεις να υπολογίζονται σε περίπου 5.500 στρέμματα. Η σημερινή εικόνα απέχει σημαντικά από τη δεκαετία του 1970, όταν η καλλιέργεια εκτιμάται ότι κάλυπτε 200.000-300.000 στρέμματα. Η επαναφορά του ενδιαφέροντος συνδέεται με την ανάγκη περιορισμού του κόστους παραγωγής, την εξοικονόμηση νερού και τη δυνατότητα διάθεσης του προϊόντος σε μια αγορά που εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές.

Ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα του σουσαμιού είναι οι σχετικά μειωμένες απαιτήσεις του σε αρδευτικό νερό. Σύμφωνα με στοιχεία που έχουν παρουσιαστεί για τη Θεσσαλία, η καλλιέργεια μπορεί να χρειάζεται 50%-70% λιγότερο νερό σε σύγκριση με άλλες εαρινές αρδευόμενες καλλιέργειες. Παράλληλα, η αξιοποίηση κατάλληλων ποικιλιών που επιτρέπουν τη μηχανική συγκομιδή διευκολύνει την παραγωγική διαδικασία και περιορίζει την εξάρτηση από χειρωνακτικές εργασίες.

Οι προοπτικές συνδέονται και με το μέγεθος της εγχώριας αγοράς. Η Ελλάδα εισάγει περίπου 40.000 τόνους σουσαμιού ετησίως, με τις εισαγωγές του 2024 να ξεπερνούν τους 39.000 τόνους και να αντιστοιχούν σε αξία περίπου 82,5 εκατ. δολαρίων. Βασικοί αποδέκτες είναι οι επιχειρήσεις παραγωγής ταχινιού, χαλβά και αρτοσκευασμάτων. Η συμβολαιακή γεωργία μπορεί να προσφέρει στους παραγωγούς μεγαλύτερη ασφάλεια ως προς τη διάθεση της σοδειάς, ενώ έχουν δημοσιοποιηθεί συμφωνίες με εγγυημένη τιμή 1,10 ευρώ ανά κιλό για συγκεκριμένες συνεργασίες.

Στο επίκεντρο βρίσκεται πλέον και η προοπτική ενίσχυσης της καλλιέργειας μέσω της νέας Κοινής Αγροτικής Πολιτικής για την περίοδο 2028-2034. Στις 26 Οκτωβρίου 2026 δημοσιοποιήθηκε πρόταση για συνδεδεμένη ενίσχυση 60 ευρώ ανά στρέμμα. Η πρόταση δεν έχει ακόμα εγκριθεί και δεν συνιστά υφιστάμενη επιδότηση. Η εξέλιξή της, σε συνδυασμό με τη διασφάλιση αγοραστών, τις αποδόσεις και τις τιμές παραγωγού, θα επηρεάσει το κατά πόσο το σουσάμι θα μπορέσει να επεκταθεί ουσιαστικά τα επόμενα χρόνια.

Οι προοπτικές για το ελληνικό προϊόν

Η εξάρτηση της χώρας από τις εισαγωγές αναδεικνύει ένα περιθώριο ανάπτυξης για την εγχώρια καλλιέργεια, υπό την προϋπόθεση ότι θα εξασφαλιστούν σταθερές αποδόσεις και συμφωνίες διάθεσης σε ανταγωνιστικές τιμές.

Η ευρωπαϊκή αγορά εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγόμενο σουσάμι. Το CBI καταγράφει αυξημένη ζήτηση που συνδέεται με την αρτοποιία, τα προϊόντα ταχινιού και χούμους, αλλά και με τις διατροφικές συνήθειες των καταναλωτών. Παράλληλα, οι απαιτήσεις για ασφάλεια τροφίμων, μεταξύ άλλων για τη σαλμονέλα, αυξάνουν τη σημασία της ποιότητας και της ελεγχόμενης προέλευσης.

Για τους Έλληνες παραγωγούς, το ζητούμενο δεν είναι μόνο να αυξηθούν τα στρέμματα, αλλά να υπάρχει αγοραστής πριν από τη σπορά, σαφής προδιαγραφή ποιότητας και διαφανής συμφωνία για την τιμή. Η δυνατότητα διάθεσης πιστοποιημένου προϊόντος, με πλήρη ιχνηλασιμότητα, μπορεί να ενισχύσει τη διαπραγματευτική θέση τους απέναντι στις επιχειρήσεις μεταποίησης.